மக்கள் ஏன் இந்தக் கேள்வியைக் கேட்கிறார்கள்
இந்தக் கேள்வி வழக்கமாக ஏதோ ஒரு தரப்பிலிருந்து ஒரு கூர்மையோடே வருகிறது. வேதாகமம் ஒரு குழுவின் தயாரிப்பு என்பதால் அதை ஒதுக்கிவைக்கலாம் என்று ஒருவர் காட்ட விரும்புகிறார். வேதாகமத்தைத் திருச்சபையே உருவாக்கியதால் அவள் அதற்கு மேலானவள் என்று இன்னொருவர் காட்ட விரும்புகிறார். ஆவணப் பதிவு இந்த இரு நோக்கங்களுக்கும் பெரிதாக ஆதரவு தருவதில்லை; கதையைக் கவனமாகச் சொல்லி, தேதிகளையே பேசவிடுவதற்கு இதுவே ஒரு நல்ல காரணம்.
உண்மையில் காட்ட முடிந்தவற்றின் சுருக்கமே இனி வருகிறது; எந்த வாசகரும் சரிபார்க்கும் வகையில் மூலங்கள் இறுதியில் தரப்பட்டுள்ளன. சான்றுகள் மெலிதாக இருக்கும் இடத்திலும், உண்மையிலேயே சர்ச்சைக்குரியதாக இருக்கும் இடத்திலும், அதை மழுப்பாமல் இந்தக் கட்டுரை அப்படியே சொல்கிறது.
முதலில் இருந்தது வாசிப்பு; பட்டியல் அல்ல
இரண்டாம் நூற்றாண்டின் பெரும்பகுதிக்கு எந்தப் பட்டியலும் இருக்கவில்லை; அதற்கான தேவையும் உணரப்படவில்லை. தங்களுக்கு அனுப்பப்பட்ட கடிதங்களையும் தாங்கள் பெற்ற நற்செய்தி நூல்களையும் சபைகள் வாசித்தன; அவற்றை நற்கருணை வழிபாட்டிலேயே வாசித்தன. ஒரு நூல் கொள்கையளவில் வேதாகமமா என்று யாரும் வாதிடுவதற்கு நெடுங்காலம் முன்பே அது நடைமுறையில் வேதாகமமாகச் செயல்பட்டது. இரண்டாம் நூற்றாண்டின் நடுவில் எழுதிய மறைசாட்சி யுஸ்தீன், ஞாயிறுதோறும் இறைவாக்கினர்களின் எழுத்துகளோடு சேர்த்து அப்போஸ்தலர்களின் நினைவுக் குறிப்புகளும் வாசிக்கப்பட்டதை விவரிக்கிறார்.
வெளிப்படையாகச் சொல்ல வேண்டிய அழுத்தம் ஒரே நேரத்தில் இரு திசைகளிலிருந்து வந்தது. 140-களில் மார்சியோன், திருத்தப்பட்ட ஒரு நற்செய்தி நூலையும் பவுலின் பத்துக் கடிதங்களையும் மட்டும் கொண்ட கடுமையாகச் சுருக்கப்பட்ட ஒரு தொகுப்பை வெளியிட்டார். அதே வேளையில், அப்போஸ்தலர்களின் பெயர்களில் புதிய எழுத்துகளை வேறு சில குழுக்கள் பரப்பிக்கொண்டிருந்தன. ஒரு கழித்தலும் ஒரு கூட்டலும் ஒருசேர முன்வைக்கப்பட்டபோது, இதுவரை அமைதியாகச் செய்துவந்ததைச் சபைகள் உரக்கச் சொல்லியாக வேண்டியிருந்தது.
பதினெட்டாம் நூற்றாண்டில் கண்டுபிடிக்கப்பட்ட, சேதமடைந்த ஒரு லத்தீன் பட்டியலான முராத்தோரியன் துண்டு, வழக்கமாக இரண்டாம் நூற்றாண்டின் இறுதிக்குரியதாகக் கணிக்கப்படுகிறது; சிறுபான்மை அறிஞர்கள் அதைக் கணிசமாகப் பிற்காலத்துக்கு நகர்த்துகிறார்கள். எந்தக் கணிப்பிலும் அது ஒன்றைக் காட்டுகிறது: கிட்டத்தட்ட முழுமையான ஒரு புதிய உடன்படிக்கையும், உறுதியான ஒரு மையமும், விளிம்புகளில் சில ஐயங்களும் கொண்ட ஒரு சமூகம்.
எவுசேபியு நிலைமையை மதிப்பிடுகிறார், கி.பி. 325 வாக்கில்
மிகத் தெளிவான ஆரம்பகாலப் படம், செசரியாவின் எவுசேபியு எழுதிய திருச்சபை வரலாற்றின் மூன்றாம் நூலில், இருபத்தைந்தாம் அத்தியாயத்தில் கிடைக்கிறது. அவர் நூல்களைக் குழுக்களாகப் பிரிக்கிறார். ஏற்கப்பட்டவை: நான்கு நற்செய்தி நூல்கள், அப்போஸ்தலர் நடபடிகள், பவுலின் கடிதங்கள், யோவானின் முதல் கடிதம், பேதுருவின் முதல் கடிதம், மேலும் அவரது கவனமான சொற்களில், “அது உண்மையில் உரியதெனத் தோன்றினால்”, யோவானுக்கு அருளப்பட்ட வெளிப்படுத்தல். விவாதத்துக்குரியவை, ஆனால் பலரால் ஏற்கப்பட்டவை: யாக்கோபு, யூதா, 2 பேதுரு, 2 மற்றும் 3 யோவான்.
அவரது மூன்றாம் குழுவில் நிராகரிக்கப்பட்டவையாக இருப்பவை: பவுலின் நடபடிகள், ஹெர்மாஸின் மேய்ப்பன், பேதுருவின் வெளிப்படுத்தல், பர்னபாவின் கடிதம், அப்போஸ்தலர்களின் போதனை, மீண்டும் யோவானின் வெளிப்படுத்தல் — சிலர் அதை நிராகரிக்கிறார்கள், சிலர் ஏற்கப்பட்ட நூல்களோடு சேர்க்கிறார்கள். வெளிப்படுத்தல் இருமுறை தோன்றுகிறது; ஏனெனில் எவுசேபியு ஒரு நடப்புக் கருத்து வேறுபாட்டைத் தீர்க்காமல் பதிவு செய்கிறார். உயிர்த்தெழுதலுக்கு மூன்று நூற்றாண்டுகளுக்குப் பிறகு நிலைமை அப்படித்தான் இருந்தது: நிலைபெற்ற ஒரு மையம், சர்ச்சைக்குரிய ஒரு விளிம்பு, இந்தப் பொருள் குறித்து எந்தச் சங்கமும் இல்லை.
அத்தனாசியு, 367 பாஸ்கா
பாஸ்காவின் தேதியை அறிவித்து, ஆயர்ப் பணி அறிவுரைகளையும் சேர்த்து, அலெக்சாந்திரியாவின் ஆயர்கள் ஆண்டுதோறும் ஒரு திருவிழாக் கடிதம் அனுப்பினார்கள். அவற்றுள் முப்பத்தொன்பதாவது கடிதத்தை 367-இல் மகா புனித அத்தனாசியு அனுப்பினார்; இன்று நிற்கும் அதே இருபத்தேழு புதிய உடன்படிக்கை நூல்களை — வெளிப்படுத்தல் உட்பட — சரியாகப் பட்டியலிடும் எஞ்சியிருக்கும் மிகப் பழைய பட்டியல் அதுவே. அவற்றை மீட்பின் ஊற்றுகள் என்று அவர் அழைக்கிறார்; அவற்றோடு யாரும் எதையும் சேர்க்கவோ அவற்றிலிருந்து எதையும் எடுக்கவோ கூடாது என்கிறார்.
அந்தக் கடிதம் தன் புகழைவிடச் சுவாரசியமானது. அத்தனாசியு இரண்டாவது ஒரு பிரிவையும் சேர்க்கிறார்: “நியதியில் சேர்க்கப்படவில்லை, ஆனால் தந்தையரால் வாசிக்கத் தகுந்தவை என்று நியமிக்கப்பட்ட” நூல்கள் — திருச்சபையில் புதிதாக இணைபவர்களுக்கானவை. சாலமோனின் ஞானம், சீராக்கின் ஞானம், எஸ்தர், யூதித்து, தோபித்து, அப்போஸ்தலர்களின் போதனை, மேய்ப்பன் ஆகியவற்றை அவர் பட்டியலிடுகிறார். எஸ்தர் முதல் பட்டியலில் அல்ல, இரண்டாம் பட்டியலிலேயே நிற்கிறது.
367 அனைத்தையும் தீர்த்துவைத்தது என்னும் நேர்த்தியான விளக்கம், அந்தக் கடிதத்தை உண்மையில் வாசித்தால் தாக்குப்பிடிக்காது. அத்தனாசியு தருவது, தன்னுடைய பரந்த மறைமாவட்டத்துக்காக ஓர் ஆயர் தந்த அதிகாரபூர்வ தீர்ப்பு; பிற்காலத்தில் அது வேறிடங்களிலும் நம்பவைக்கும் ஆற்றல் கொண்டதாக நிரூபிக்கப்பட்டது. அது பெரிய விஷயம்; ஆனால் அது ஓர் உலகளாவிய ஆணை அல்ல.
உள்ளூர்ச் சங்கங்கள்
பிறகு சங்கங்கள், பகுதிவாரியாக, ஏற்கெனவே பயன்பாட்டில் இருந்ததை உறுதிப்படுத்தின. கி.பி. 393-இல் ஹிப்போவிலும் 397-இல் கார்த்தேஜிலும் கூடிய ஆப்பிரிக்கச் சங்கங்கள் ஒரு பட்டியலை வெளியிட்டன; இன்று மிக எளிதாக அணுகக்கூடிய வடிவம் கி.பி. 419-இன் கார்த்தேஜ் சங்கத்தின் நியதித் தொகுப்பில் எஞ்சியிருக்கிறது. இந்தப் பொருள் குறித்த அதன் நியதி தோபித்து, யூதித்து, எஸ்தர், மக்கபேயரின் இரு நூல்கள், சாலமோனின் ஐந்து நூல்கள், யோவானின் வெளிப்படுத்தல் ஆகியவற்றைப் பெயரிட்டுச் சொல்லி, திருச்சபையில் வாசிக்கத் தந்தையரிடமிருந்து பெறப்பட்டவை இவையே என்று முடிக்கிறது.
நான்காம் நூற்றாண்டில் ப்ரிஜியாவில் கூடிய லவோதிக்கேயாப் பேராயம் தன் அறுபதாம் நியதியில் ஒரு பட்டியலைத் தந்தது; அது இருபத்தாறு புதிய உடன்படிக்கை நூல்களைக் கொண்டது, வெளிப்படுத்தலை விட்டுவிடுகிறது. இந்த நியதி உண்மையானதா என்பது ஐயத்துக்குரியது என்று அந்நியதிகளின் நியமமான ஆங்கிலப் பதிப்பு ஒரு பதிப்பாசிரியர் குறிப்பைச் சுமக்கிறது. நேர்மையான ஒரு விளக்கத்தில் இவ்விரு உண்மைகளுக்கும் இடம் உண்டு; ஏதேனும் ஒன்றை விட்டுவிடுவது ஒருவகை நேர்த்தியாக்கமே.
கி.பி. 692-இல் கான்ஸ்டாண்டினோபிளில் கூடிய த்ருல்லோ சங்கம், முந்தைய நியதிகளின் ஒரு நீண்ட வரிசையை உறுதிப்படுத்தியது; அவற்றுள் லவோதிக்கேயாவின், கார்த்தேஜின் நியதிகளும், அத்தனாசியு, இறையியலாளர் கிரகோரியு, இக்கோனியத்தின் அம்ஃபிலோக்கியு ஆகியோரின் நியதிக் கடிதங்களும் அடக்கம். அந்தப் பட்டியல்கள் ஒவ்வொரு புள்ளியிலும் ஒன்றோடொன்று ஒத்துப்போவதில்லை. இருப்பினும் சங்கம் அவற்றை ஒருசேர அங்கீகரித்தது; இந்தக் கேள்வியைத் திருச்சபை எப்படிச் சுமந்திருக்கிறாள் என்பதை அது ஏதோ சொல்கிறது.
வெளிப்படுத்தலும், நெடுங்காலம் விவாதிக்கப்பட்ட நூல்களும்
வெளிப்படுத்தல் நூலே மிக நீண்ட காலம் எடுத்துக்கொண்டது. கிரேக்கம் பேசும் கிழக்கின் பெரும்பகுதியில் நூற்றாண்டுகளாக அது ஐயத்துக்குள்ளானது; அதன் படிமங்களிலிருந்து விசித்திரமான முடிவுகளை எடுத்த குழுக்கள் அதை நாடியதும் ஒரு காரணம். ஐந்தாம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்திலிருந்து சிரியாக் சபைகளின் நியமமான வேதாகமமாக இருந்த சிரியாக் பெஷித்தாவில் இருபத்திரண்டு புதிய உடன்படிக்கை நூல்களே உள்ளன: 2 பேதுரு, 2 மற்றும் 3 யோவான், யூதா, வெளிப்படுத்தல் ஆகியவை அதில் இல்லை. அது கலகம் அல்ல. அந்தச் சமூகம் பெற்றிருந்த நூல்கள் அவைதான்.
இன்றுகூட, பைசாந்திய வாசக அட்டவணையில் நியமிக்கப்பட்ட இடம் இல்லாத ஒரே புதிய உடன்படிக்கை நூல் வெளிப்படுத்தலே. ஆர்த்தடாக்ஸ் திருச்சபையில் அது முழுமையாக நியதிக்குரியது; பொது வழிபாடுகளில் அது வாசிக்கப்படுவதில்லை. ஒரே அமர்வில் வாக்கெடுப்பால் நிறைவேற்றப்பட்ட ஒரு பட்டியலாக நியதியைக் கற்பனை செய்தால் இந்தச் சேர்க்கை விநோதமாகத் தோன்றும்; உண்மையில் வாசிக்கப்பட்டவற்றிலிருந்து நியதி வளர்ந்தது என்றால் அது முற்றிலும் சாதாரணமாகத் தோன்றும்.
விவாதத்துக்குரிய கடிதங்கள் — யாக்கோபு, யூதா, 2 பேதுரு, யோவானின் குறுகிய கடிதங்கள் — கிட்டத்தட்ட முந்நூறு ஆண்டுகள் விவாதிக்கப்பட்டன; பிறகு அந்த வாதம் அமைதியாக நின்றுவிட்டது. எபிரேயர் நூல், ஆசிரியர் யார் என்ற காரணத்தால், மேற்கில் நீண்ட காலம் ஐயத்துக்கு உள்ளானது. இந்நூல்களில் எதுவும் அது கற்பித்ததைப் பிடிக்காததால் சர்ச்சைக்கு உள்ளாகவில்லை; ஐயங்கள் அவற்றின் தோற்றத்தையும் பரவலையும் பற்றியவையே.
ஒன்றுக்கு மேற்பட்ட பழைய உடன்படிக்கை
இன்றுவரை உண்மையான வேறுபாடுகள் நீடிக்கும் இடம் பழைய உடன்படிக்கையே. கிரேக்கம் பேசும் திருச்சபை செப்டுவஜின்ட்டைப் பயன்படுத்தியது; அதில் தோபித்து, யூதித்து, ஞானம், சீராக், பாரூக்கு, மக்கபேயர் நூல்கள், தானியேல் மற்றும் எஸ்தரின் நீண்ட வடிவங்கள் அடங்கும். கி.பி. 400 வாக்கில் லத்தீனில் மொழிபெயர்த்த புனித ஜெரோம், சுருக்கமான எபிரேயக் கணக்கையே விரும்பினார்; கூடுதல் நூல்களைப் போதனையை நிறுவுவதற்கு அல்ல, ஆன்ம வளர்ச்சிக்குப் பயனுள்ளவை என்று விவரித்தார் — ஆனாலும் அவற்றை மொழிபெயர்ப்பதைத் தொடர்ந்தார்.
சீர்திருத்தகால வேதாகமங்கள் ஜெரோமின் உள்ளுணர்வைப் பின்பற்றி, விவாதத்துக்குரிய நூல்களை அப்போக்ரிபா என்று தனியாக அச்சிட்டன; பிற்கால புராட்டஸ்டன்ட் பதிப்புகள் பெரும்பாலும் அவற்றைக் கைவிட்டன. 1546-இல் த்ரெந்து சங்கம் ரோமன் கத்தோலிக்கர்களுக்காக நீண்ட பட்டியலை வரையறுத்தது. ஆர்த்தடாக்ஸ் திருச்சபை இவ்விரண்டையும் செய்யவில்லை. அந்நூல்களை அவள் தொடர்ந்து அச்சிட்டு வாசித்து வருகிறாள்; அவற்றை அனகிக்னோஸ்கோமெனா — வாசிக்கப்படுபவை — என்று அழைக்கிறாள்; அவற்றின் துல்லியமான எண்ணிக்கைக்கு அத்தகைய ஒரு வரையறை தேவை என்று ஒருபோதும் கருதியதில்லை.
வேறுபாடு இன்னும் அகலமாகவே ஓடுகிறது. எத்தியோப்பிய ஆர்த்தடாக்ஸ் தெவாஹெதோ திருச்சபை 1 ஏனோக்கு, யூபிலி நூல் ஆகியவற்றையும் உள்ளடக்கிய அகன்ற ஒரு நியதியைப் பெற்றுக்கொள்கிறது. இந்த வரலாற்றில் யாரும் கவனக்குறைவாக இல்லை. ஒவ்வொரு சமூகமும் தான் உண்மையில் பெற்றதையே கடத்துகிறது; வேறுபாடுகள் மையத்தில் அல்ல, கிட்டத்தட்ட முழுக்க விளிம்புகளிலேயே அமர்ந்திருக்கின்றன.
‘திருச்சபை தீர்மானித்தது’ என்பது ஏன் ஒரு எளிமைப்படுத்தல்
இது வழக்கமான ஆர்த்தடாக்ஸ் சுருக்குச் சொல்; ஆனால் அது முற்றிலும் சரியல்ல. ஒரு பேராயம் ஒரு நூலை அப்போஸ்தலிக்கமாக ஆக்கிவிட முடியும் என்று நான்காம் நூற்றாண்டில் யாரும் கற்பனை செய்யவில்லை. ஆயர்களும் சங்கங்களும் செய்தது அடக்கமானது, ஆனால் அதைவிடச் சுவாரசியமானது: வாசிப்பதை நிறுத்த முடியாதவை என்று சபைகள் கண்ட நூல்களைப் பதிவு செய்தார்கள், பிறகு அதை அங்கீகரித்தார்கள்.
அடையாளம் காணுதல் என்பதே சிறந்த சொல். சில நூல்கள் தங்களுக்கு உணவளித்தன, தாங்கள் கற்ற விசுவாசத்தோடு ஒத்துப்போயின, அப்போஸ்தலர்களின் ஒலியைச் சுமந்தன என்பதைத் தலைமுறைகளாக ஒரு சபை கண்டுகொண்டது. அந்த அனுபவம் ஒரே சீராக இருந்த இடத்தில் உடன்பாடு விரைவில் வந்தது. கிழக்கில் வெளிப்படுத்தல், மேற்கில் எபிரேயர் போல அது சீராக இல்லாத இடத்தில் உடன்பாடு நூற்றாண்டுகள் எடுத்தது. இந்த நிகழ்முறையின் வடிவம் சட்டமியற்றல் அல்ல. எந்த நூல்கள் மேசையை விட்டு ஒருபோதும் அகல்வதில்லை என்று ஒரு குடும்பம் மெல்ல அறிந்துகொள்ளும் விதத்துக்கே அது நெருக்கமானது.
புறக்கணிக்கப்பட்ட ஆர்த்தடாக்ஸ் மூலங்களை மீண்டும் வெளியிடுவதில் தன் வாழ்நாளைச் செலவிட்ட அமெரிக்க மதமாற்றரான அருட்தந்தை செராஃபிம் ரோஸ், பின்னோக்கிச் சென்று அங்கே உண்மையில் என்ன இருந்தது என்று பார்ப்பதே தன் காலத்தின் மையப் பணி என்று கருதினார். ஒப்தினா மறுமலர்ச்சியை உருவாக்கிய சீடர்களைக் கொண்ட பதினெட்டாம் நூற்றாண்டுத் துறவி புனித பைசியு வெலிச்கோவ்ஸ்கியைப் பற்றி எழுதும்போது, அவரது முக்கியத்துவத்தை அங்கேயே அவர் இடங்கண்டார்.
புனித ஆர்த்தடாக்ஸியின் ஊற்றுகளை நோக்கி ஆர்த்தடாக்ஸ் கிறிஸ்தவர்களின் கவனத்தை அவர் திருப்பினார்
அருட்தந்தை செராஃபிம் ரோஸ், Blessed Paisius Velichkovsky: The Man Behind the Philokalia (பேறுபெற்ற பைசியு வெலிச்கோவ்ஸ்கி: ஃபிலோக்காலியாவுக்குப் பின்னால் இருந்த மனிதர்) நூலுக்கான அறிமுகம் (St. Herman of Alaska Brotherhood, 1994 [1976])
இது எதைக் குறிக்கிறது, எதைக் குறிக்கவில்லை
ஆர்த்தடாக்ஸ் கிறிஸ்தவர்கள் எடுக்கும் முடிவு வரையறுக்கப்பட்டது, ஆனால் உண்மையானது. பல நூற்றாண்டுகளாக ஒரு குறிப்பிட்ட சமூகத்தின் வாசிப்பு, வழிபாடு, பகுத்தறிதல் ஆகியவற்றின் வழியாகவே வேதாகம நூல்கள் நம்மை வந்தடைந்தன என்றால், அந்தச் சமூகம் வேதாகமத்துக்கு விருப்பத்துக்குரிய ஒரு துணைப்பொருள் அல்ல. அந்நூல்களைச் சுமந்த அதே மரபு, அவற்றை வாசிக்கும் ஒரு வழியையும் சுமந்தது: விசுவாசப் பிரமாணம், வழிபாடு, திருச்சபைத் தந்தையரின் விளக்கவுரைகள்.
இதிலிருந்து பின்தொடராதது என்னவென்றால்: திருச்சபை வேதாகமத்துக்கு மேலாக நிற்கிறாள் என்பதோ, அதைத் திருத்தலாம் என்பதோ, அந்நூலிலிருந்து மறைக்கப்பட்ட ஏதோ ஒரு தகவல் கையிருப்பு அவளிடம் உள்ளது என்பதோ அல்ல. இவற்றில் எதையும் ஆர்த்தடாக்ஸி உரிமை கொண்டாடவில்லை; இதைவிட வலுவான ஒரு கூற்றை நாடும் ஆர்த்தடாக்ஸ் எழுத்தாளர்கள் எல்லை மீறுகிறார்கள். இந்த உறவு, ஆசிரியரின் உறவைவிடச் சாட்சியின் உறவுக்கே நெருக்கமானது. நான்காம் நூற்றாண்டுப் பதிவு இதைவிட அதிக எடையைத் தாங்காது.
மேலும் ஒன்றைச் சொல்வதும் நல்லது: நியதியின் விளிம்பில் நடந்த வாதங்கள் ஒருபோதும் சுமைதாங்கிகளாக இருந்ததில்லை. இந்தக் கட்டுரையில் பெயரிடப்பட்ட ஒவ்வொரு சமூகமும் அதே நான்கு நற்செய்தி நூல்களையும் அதே பவுலையும் வாசித்தது. எபிரேயர், யாக்கோபு, யூதா, வெளிப்படுத்தல் ஆகியவற்றைத் தன் புதிய உடன்படிக்கையின் இறுதியில் வைத்து, 1522-இன் தன் முன்னுரையில் யாக்கோபு நூலைப் பற்றி இளக்காரமாக எழுதிய லூத்தர், அந்த நான்கு நூல்களையும் அச்சிட்டார். வேதாகம நியதி, அதைப் பற்றிய சர்ச்சைகளைவிட மிக அதிகமாக நிலைத்திருக்கிறது.
தன்னைப் பற்றி ஆர்த்தடாக்ஸ் திருச்சபை என்ன சொல்கிறாள் என்பதைவிட, தான் பெற்ற நூலை அவள் எப்படி வாசிக்கிறாள் என்று பார்க்க இந்த வரலாறு உங்களைத் தூண்டினால், அதுவே சரியான அடுத்த அடி. புராட்டஸ்டன்ட்டுகள் ஏன் ஆர்த்தடாக்ஸ் ஆகிறார்கள் என்பது குறித்து 1980-இல் ஓர் அமெரிக்கச் சபையிடம் பேசிய அருட்தந்தை செராஃபிம், நிரூபிக்கும் சுமையை எங்கே இந்தப் பங்கு இருக்க வேண்டும் என்று கருதுகிறதோ அங்கேயே வைத்தார்.
உண்மையான கிறிஸ்தவம் நம்மிடம் இருக்குமானால், உண்மையை நேர்மையாக நேசிக்கும் ஒருவர் கண்டு விரும்பத்தக்க ஏதோ ஒன்று நம் நடுவே இருக்க வேண்டும்.
அருட்தந்தை செராஃபிம் ரோஸ், “Orthodoxy in the USA” என்ற உரை, The Orthodox Word எண். 94 (1980); ஹைரோமோங்க் டமாசீன், Father Seraphim Rose: His Life and Works (அருட்தந்தை செராஃபிம் ரோஸ்: அவரது வாழ்வும் பணிகளும்) (St. Herman Press, 2003), அத். 86-இல் மேற்கோளிடப்பட்டது