Subukin ang mga espiritu
Tahasan ang tagubilin ng mga apostol, at nakatuon ito sa mga mananampalataya. Mga minamahal, huwag ninyong paniwalaan ang bawat espiritu, kundi subukin ninyo ang mga espiritu kung sila ay mula sa Diyos: sapagkat maraming bulaang propeta ang lumabas na sa sanlibutan (1 Jn 4:1, salin mula sa KJV). Hindi sumusulat si San Juan sa mga eskeptikong nagdududa na may anumang espirituwal. Sumusulat siya sa mga Kristiyanong nagkakaroon ng mga karanasan, at sinasabi niya sa kanilang walang naaayos ang pagkakaroon ng karanasan nang mag-isa.
Karamihan sa atin ay likas na gumagawa ng kabaligtaran. May nangyayari sa panalangin — init, luha, biglang katiyakan, pakiramdam na kinakausap — at ang mismong tindi nito ang tila sariling katibayan nito. Kung mas malakas ang pakiramdam, mas totoo raw. Hindi tinatanggap ng tradisyong Ortodokso ang hinuhang iyon, at may malaki at hindi kaakit-akit na kalipunan ito ng turo kung paano nagkakamali rito ang mga taimtim na tao. Ipinapalagay nito mula sa simula na karaniwan ang pagkakamali.
Ang salitang ginagamit ng mga Ama
May katawagan ang mga manunulat na asetikong Griyego at Ruso para sa kalagayan: prelest, karaniwang isinasalin bilang espirituwal na pandaraya o panlilinlang. Walang tumpak na katumbas ang Ingles, at bahagi iyon ng hirap. Ang prelest ay hindi pagsisinungaling at hindi kabaliwan. Ito ang kalagayan ng isang taong napagkamalang biyaya ng Diyos ang ibang bagay — ang sarili niyang guniguni, ang kanyang nerbiyos, ang kanyang kayabangan, o isang katalinuhang hindi kanya — at kadalasan siya ang huling naghihinala nito.
Inilahad ni Padre Seraphim Rose ang turo pangunahin mula kay Obispo Ignatius Brianchaninov, ang hierarkang Ruso ng ikalabinsiyam na siglo na ang mga kalipunang akda ay nagtitipon sa mas naunang mga Ama tungkol sa paksang ito. Nagtatangi si Obispo Ignatius ng dalawang anyo. Ang una at mas bihira ay pambihira sa tingin: inaabot ng isang tao ang matataas na kalagayang espirituwal o ang mga pangitain bago pa siya nalinis, umaasa sa sarili niyang paghatol, at nakatatanggap ng mga pangitain nang naaayon. Ang ikalawa ay mas karaniwan at mas tahimik: isang pusong nagnanais ng kasiyahan ng mga banal na damdamin samantalang hindi pa ito karapat-dapat sa mga ito.
Pansinin kung saan naiiwan niyon ang mambabasa. Ang mapanganib na kaso sa turong ito ay hindi ang halatang mandaraya; ito ay ang taong madasalin at may mabuting hangarin. Sinasabi ni Obispo Ignatius, sinipi ni Padre Seraphim, na tayong lahat ay nalilinlang sa ilang antas, na ang pagkaalam nito ang pinakamainam na proteksyon, at na ang pinakamasamang pandaraya sa lahat ay ang paniwalaang malaya ang sarili sa pandaraya. Umiiral ang mga sumusunod na pamantayan dahil sa pangungusap na iyon, hindi sa kabila nito.
Una: kapakumbabaan, na sa gawa ay hindi pagtitiwala sa sarili
Nakagugulat na walang labis na damdamin ang mas lumang mga teksto. Pinayuhan ni San Antonio na Dakila na kapag may pangitaing nagpakita ay huwag matakot kundi matatag itong tanungin kung sino ito at saan ito nanggaling; papapayapain ng pagpapakitang mula sa Diyos ang takot, samantalang nauurong ang isang pandaraya kapag nasalubong nito ang isang matatag na kaluluwa. Idinaragdag ni Obispo Ignatius na kung ang mga dakilang santo ay halos nalinlang minsan ng mga espiritung nagpapakita sa anyo ng mga anghel, wala tayo sa katayuan upang ipagpalagay na mas mahusay tayo.
Ang praktikal niyang payo, hinango sa gayunding mga Ama, ay tanggihan nang lubusan ang gayong mga pang-unawa: huwag makipag-usap sa isang aparisyon, huwag itong isaisip nang matagal, mag-antanda ng Krus at aminin sa sariling hindi karapat-dapat sa ganoong pakikipag-ugnayan. Sinisipi si San Gregorio ng Sinai sa gayunding diwa — madaling bumuo ang isip ng anumang imaheng ninanais nito, at ang mga hindi mahigpit na nagbabantay sa sarili ang siyang pinagbubuuan nito ng mga ito.
May nakaaaliw na kasunod na hindi gaanong sinisipi. Sa turong ito, hindi nasasaktan ang Diyos sa maingat na taong tumatanggi sa isang bagay dahil sa takot na malinlang, kahit na ang tinanggihan ay talagang isinugo niya. Itinuturing na mabuting pag-iisip ang pag-iingat, hindi kawalan ng utang na loob. Sulit iyong panghawakan kung kayo ang uri ng taong nababahala na baka bumagsak sa isang pagsusulit na hindi nila alam na kinukuha nila.
Ikalawa: kapayapaan, at kung anong uri ito dapat
Ang biyaya, sa mga salaysay ng mga Ama, ay nakikilala hindi gaanong sa tindi nito kundi sa katahimikan nito. Iniiwan nitong mahinahon ang isang tao, nakatipon, may kamalayan sa sarili niyang mga kasalanan at hindi gaanong interesadong ilarawan ang nangyari sa kanya. Ang huwad ay kadalasang nag-iiwan ng pananabik, ng mainit na pakiramdam na naibukod siya, at ng malakas na hangaring may pagsabihan. Pamantayan iyon tungkol sa bunga sa huli at hindi tungkol sa mismong sandali, at iyon mismo ang dahilan kung bakit kailangan ng pasensiya upang ipataw ito.
Umaabot ang gayunding pag-iingat sa mga pisikal na penomenong madalas kasabay ng damdaming panrelihiyon. Pinapansin ni Padre Seraphim, sunod kay San Juan ng Hagdan, na marami at magkakaiba ang sanhi ng luha, mabuti ang iba at hindi ang iba, at na hindi dapat magtiwala ang isang tao sa sarili niyang luha hanggang malinis ang kanyang kaluluwa; gayundin ang pag-iingat ng Hagdan sa tawang panrelihiyon. Wala rito ang nangangahulugang walang kinalaman ang katawan sa panalangin. Ang ibig sabihin ay hindi katibayan ang katawan.
Ikatlo: ang mga bunga, sinusukat sa mga taon
Sa kanilang mga bunga ay makikilala ninyo sila (Mt 7:16, salin mula sa KJV) ang pamantayang naaalala ng lahat at halos walang tamang nagpapatupad, dahil kailangan ng mga panahon bago mamunga. Ang tanong ay hindi kung ano ang naramdaman ng isang tao noong gabing iyon, o maging sa buwang sumunod. Ang tanong ay kung ano siya makalipas ang limang taon: kung mas mahinahon ba siya o mas matigas, kung mas mabilis siyang magpatawad, kung mas naging matiyaga ba siya sa mga taong nakababagot, kung iniisip pa rin niyang tungkol sa kanya ang karanasan.
Ipinataw ni Padre Seraphim ang pagsubok na ito sa madla, at kapansin-pansing pabor niya itong ipinataw sa mga Protestante. Nang magsalita siya noong 1980 tungkol sa isang pamayanang Kristiyanong hindi Ortodokso sa Eureka, California, na pinanggalingan ng ilan sa sarili niyang mga anak na espirituwal, pinansin niya nang may pagsang-ayon na naniniwala sila sa pakikibakang espirituwal at sa pagsasanay ng kaluluwa, na pinipilit nilang magpatawad sa isa't isa at hindi magtanim ng sama ng loob, at na tinatanggap nila ang mga tao mula sa lansangan. Tahasan niyang sinabing hindi ito ang kabuuan ng Kristiyanismo gaya ng hawak ng mga Ortodokso, at tahasan ding sinabing mabuti ito hangga't umaabot ito.
Sa daigdig ng mga Protestante ay marami tayong halimbawa ng mga taong may malalambot na puso, na, dahil sa pag-ibig kay Kristo, ay mabait sa ibang tao.
Padre Seraphim Rose, pahayag tungkol sa pagiging simple, 1979, sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works (Padre Seraphim Rose: Ang Kanyang Buhay at mga Gawa), kab. 87 (St. Herman Press, 2003)
Ikaapat: kailangang may ibang tao maliban sa inyo ang titingin dito
Ito ang pamantayang pinakaayaw ng mga makabagong mambabasa, at ito ang pinakaipinipilit ng tradisyon. Hindi maaasahang masuri ng isang tao ang sarili niyang kalagayang espirituwal, dahil ang kakayahang gumagawa ng pagsusuri ang mismong pinagsususpetsahan. Hindi guru ang lunas. Nang tanungin tungkol sa paghahanap ng isang starets na may taglay na Diyos, sumagot si Padre Seraphim na hindi ipinagkakaloob sa ating panahon ang gayong patnubay, at itinuro sa halip ang tinatawag ni Obispo Ignatius na buhay ayon sa payo: nagbibigay ng payo ang isang tagapayo, na sinusubok ninyo pagkatapos sa sarili ninyong karanasan, sa halip na mga utos.
Sa karaniwang buhay ng parokya ay ang ibig sabihin nito ay isang kumpesor — isang paring nakakikilala sa inyo sa loob ng mga taon, na masasabihan ninyo ng nangyari at may pahintulot na hindi mamangha. Isa itong mabagal at hindi kaakit-akit na kaayusan, at gumagana ito pangunahin sa pamamagitan ng pag-alis sa pribadong silid ng alingawngaw kung saan nagkakamali ang pagsusuri sa sarili. Sumulat si Padre Seraphim sa isang nagbalik-loob na abala sa paggrado sa sarili niyang pag-unlad nang may katapatang tumagal hanggang ngayon.
Napakabata mo pa sa Ortodoksiya upang suriin ang iyong paglagong espirituwal — tanda iyon, sa katunayan, ng iyong pagmamataas.
Padre Seraphim Rose, liham ng 22 Hunyo 1976, sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works, kab. 84 (St. Herman Press, 2003)
Ikalima: ang Kasulatan at ang mga Ama, magkasama at hindi pinipili-pili
Ang huling pamantayan ay ang pinakamahabang alaala. Nagbababala mismo ang Kasulatan na nagbabagong-anyo si Satanas bilang anghel ng liwanag (2 Cor 11:14, salin mula sa KJV), at babala iyon tungkol sa mga kaakit-akit na karanasan at hindi sa mga kasuklam-suklam. Napansin ni San Juan Casiano, na sumulat noong ikalimang siglo tungkol sa mga kaloob ng Espiritu, na kung minsan ay ginagawa ang mga kababalaghan mismo upang lumaki ang ulo ng taong naniniwalang may taglay siyang kaloob, at sa gayon ay ihanda siya sa mas mabigat na pagbagsak. Nagbababala ang Hagdan ni San Juan na maging ang pagpapakahulugan sa Kasulatan ay maaaring ipahiwatig sa isang nagsisimula ng isang bagay na hindi naghahangad ng mabuti sa kanya.
Ang pagbasa sa mga Ama sa kabuuan, sa halip na maghukay sa kanila para sa isang pangungusap na sumasang-ayon sa naranasan na ninyo, ang siyang nagpapapamantayan nito. Walang gumagawa niyon nang mag-isa o nang mabilis. Ito ang karaniwang gawain ng isang buong buhay sa Simbahan, at iyon ang dahilan kung bakit itinatali ng tradisyon ang pagkilala sa mga sakramento, sa kumpisal at sa panahon, sa halip na sa isang tekniknang matututuhan ninuman sa isang katapusan ng linggo.
Ang kilusang karismatiko, at kung paano babasahin ang isinulat niya tungkol dito
Ang pinakamahabang kabanata ng Orthodoxy and the Religion of the Future — ang Kabanata VII, sa Ikalimang Edisyon (St. Herman of Alaska Brotherhood, 2004) — ay tungkol sa muling pagsiglang karismatikong kumakalat noon sa mga kongregasyong Romano Katoliko at Protestante. Bago ibuod ang kanyang pangangatwiran, nais sabihin ng parokya ang sinabi rin ni Padre Seraphim: na ang mga taong nasa mga pagtitipong iyon ay sa kabuuan ay mga taimtim at mabuting-loob na Kristiyanong umiibig kay Kristo at nagnanais ng higit pa sa Diyos. Walang dapat maiwang impresyon sa sinumang bumabasa nito na pinagdududahan dito ang kanilang katapatan.
Ganito ang takbo ng kanyang pangangatwiran. Ang pamantayan sa paghatol sa isang karanasang espirituwal ay hindi ang karanasan kundi ang saloobing ipinapataw dito; halos wala ang kategorya ng prelest sa mga manwal na espirituwal na Kanluranin ng panahong iyon, kaya walang minanang kasangkapan ang kilusan para sa trabahong ito; at nang ilatag niya ang mga inilathalang patotoo ng mga kalahok katabi ni Obispo Ignatius, natagpuan niya ang huwaran ng ikalawa at mas tahimik na anyo ng pandaraya. Mabigat ang kanyang konklusyon, at hindi namin ito ikukubli: hinatulan niya ang kilusan bilang huwad na katulad ng sariling buhay espirituwal ng Simbahan, at matalim siyang sumulat tungkol dito.
Dalawang tapat na pasubali ang sumusunod. Mas matigas ang kanyang tono sa kabanatang iyon kaysa sa halos saanman sa kanyang pagsulat, at maraming mambabasang Ortodokso na tumatanggap sa kanyang mga pamantayan ang nahihirapan pa rin sa tono. Alam niya mismo ang panganib at pinangalanan niya ito sa limbag noong 1980, nang sumulat siya tungkol sa mga nagbalik-loob na naging masyadong maluwag sa mga salitang erehiya at erehe, at tungkol sa kayabangang maaaring magtago sa loob ng isang posisyong teknikal na tama.
Kahit na naipahayag ito sa paraang tama sa teolohiya, mali sa espirituwal ang saloobing ito
Padre Seraphim Rose, “In Defense of Fr. Dimitri Dudko”, The Orthodox Word blg. 2 (1980), p. 131, sinipi sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works, kab. 84 (St. Herman Press, 2003)
Mga pamantayan, hindi mga hatol
At dinadala tayo niyon sa mambabasa. Ang lahat ng nasa itaas ay isang hanay ng mga pamantayan. Hindi ito pasya tungkol sa inyong pagtitipon sa panalangin, sa inyong pagbabalik-loob, o sa gabing may nangyari na hindi ninyo kailanman naipaliwanag kaninuman. Hindi alam ng parokyang ito kung ano ang nangyari sa inyo, walang paraan itong malaman, at hindi ito magsasabi sa inyo. Ang sinumang nag-aalok sa inyo ng tiyak na diyagnosis ng isang karanasang hindi naman niya nasaksihan ay gumagawa ng isang bagay na hindi ginawa ng mga Ama.
Ang iniaalok naman ng tradisyon ay isang paraan ng pagsubok, binuo sa loob ng mga siglo ng mga taong sineryoso ang panganib ng panlilinlang sa sarili at ipinataw ito sa kanilang sarili bago sa kaninuman. Ang tamang paggamit sa mga pamantayang ito ay mabagal at panloob: maghintay; huwag itayo ang inyong buhay sa iisang oras; sabihin sa isang mas matanda sa pananampalataya kaysa sa inyo; at pagmasdan kung ano kayo makalipas ang limang taon. Hindi kapana-panabik na payo iyon. Ibinigay din ito sa pinakamahuhusay na alagad na mayroon ang mga Ama.
Isang huling bagay ang dapat sabihin, sapagkat maaaring tunog paghihinala sa Diyos ang pagsubok. Hindi ito iyon. Ang sariling salaysay ni Padre Seraphim tungkol sa buhay Kristiyano ay na nahuhubog ito sa mahirap na pakikibaka upang makamit ang Kaharian ng Langit (Orthodoxy and the Religion of the Future, kab. VIII §2, Ikalimang Edisyon, 2004), at ibang-iba iyon sa pagkakaba. Umiiral ang pag-iingat tungkol sa sarili nating mga impresyon upang mag-ingat ng isang bagay, hindi upang paliitin ito. Kung nagkaroon kayo ng isang karanasang hindi ninyo maipaliwanag, malugod kayong tinatanggap na dalhin ito sa isang pari sa Kovan, na hindi magugulat at matutuwang nagtanong kayo.