Sino ang itinuturing na isang Ama
Maaaring tumunog ang pariralang ito na parang isang club na may lubid sa pinto. Mas maluwag ito kaysa roon. Ang mga Ama ay ang mga gurong ang panulat ay natagpuan ng Simbahan, sa mahabang paggamit, na nagsasalita ng sarili niyang isipan: si Ireneo sa Gaul, sina Atanasio at Cirilo sa Alexandria, ang tatlong Capadosyano, si Juan Crisostomo sa Antioquia at sa Constantinopla, si Maximo ang Tagapagpahayag, si Juan ng Damasco, at ang iba pa hanggang sa mga manunulat na kamakailan lamang gaya ni Ignatius Brianchaninov noong ikalabinsiyam na siglo.
Walang listahang ipinahayag at walang sumailalim sa pagsusulit. Ang gumawa sa isang manunulat na Ama ay ang pagtanggap sa kanya: patuloy na kinokopya ang kanyang mga akda, binabasa sa mga serbisyo, binabanggit sa mga konsilyo at natatagpuang kapaki-pakinabang ng mga taong nagsisikap manalangin. Mabagal at hindi kaakit-akit ang prosesong iyon. Ito rin, sa pagkakataon, ang halos parehong prosesong nagbunga ng kanon ng Kasulatan mismo.
Ang tuntunin ng pananampalataya
Ang unang dinala ng mga Ama sa Kasulatan ay hindi isang teknik. Ito ay isang buod ng pananampalatayang natanggap sa binyag, ang regula fidei o tuntunin ng pananampalataya, na siyang ninuno ng mga kredo. Inilahad ito ni San Ireneo noong mga 180 sa Against Heresies (Laban sa mga Erehiya), aklat isa, kabanata sampu: isang Diyos, isang Kristong nagkatawang-tao, isang Espiritu, isang darating na paghuhukom, ipinapahayag sa parehong mga salita ng mga simbahan sa Alemanya, sa Espanya, sa Gaul, sa Silangan, sa Ehipto at sa Libya.
Sa naunang kabanata ay ipinapaliwanag niya kung bakit ito mahalaga, sa isang imaheng hindi nalilimutan ninuman. Gumawa ang isang bihasang pintor ng mosaikong larawan ng isang hari mula sa mga mamahaling bato. May ibang kumuha sa mga bato at muling binuo ang mga ito sa hugis ng isang soro, at pagkatapos ay itinuro ang mga hiyas bilang patunay na ito ang hari. Tunay ang bawat piraso. Ang pagkakaayos ay hindi.
Iyan ang paratang niya laban sa mga mambabasang Gnostiko noong kanyang panahon: nasa Bibliya ang bawat talatang binabanggit nila, at ang larawang binubuo nila mula sa mga talata ay hindi ang ipinasa ng mga apostol. Ang tuntunin ng pananampalataya ang nagsasabi sa mambabasa kung ang hari ba ang tinitingnan niya o ang soro. Hindi ito dagdag sa Kasulatan. Ito ang hugis na inaako ng Kasulatan kapag binasa itong buo.
Tipolohiya, o ang pagbasa sa Lumang Tipan gaya ng pagbasa ni Kristo
Sa daan patungong Emaus, “simula kay Moises at sa lahat ng mga propeta, ipinaliwanag niya sa kanila sa lahat ng mga kasulatan ang mga bagay tungkol sa kanyang sarili” (Lc 24:27, RSV). Kinuha ng mga Ama ang talatang iyon bilang pahintulot at tagubilin nang sabay. Ang Lumang Tipan ay hindi isang hiwalay na relihiyong may nakadugtong na apendiseng Kristiyano; iisa itong kuwento, isinalaysay nang paunang-panahon at sa anyo ng mga hulagway.
Nagsimula na ang mga apostol. Sinasabi ni San Pablo tungkol sa Israel sa ilang na nangyari sa kanila ang mga bagay na ito bilang mga tipo, at tinutukoy niya ang batong sumusunod sa kanila bilang si Kristo (1 Cor 10:1-11). Binabasa ni San Pedro ang arko ni Noe bilang hulagway ng binyag (1 Ped 3:20-21). Binabasa ng Panginoon ang tansong ahas sa Bilang bilang hulagway ng Krus (Jn 3:14) at si Jonas bilang hulagway ng tatlong araw (Mt 12:40).
Kapag napansin mo na ito, nasa lahat ng dako ito sa mga serbisyo. Inaawit ng mga himno ng Pascha ang pagtawid sa Dagat na Pula bilang binyag. Ang Dakilang Kanon ni San Andres ng Creta, na inaawit sa unang linggo ng Dakilang Kuwaresma, ay dumadaan sa buong Lumang Tipan at inilalapat ang bawat hulagway sa kaluluwa ng umaawit nito. Hindi pangunahing akademikong pamamaraan ang tipolohiyang Ortodokso. Ito ang ginagawa nang malakas ng Simbahan taun-taon.
Alexandria: ang kahulugan sa ilalim ng titik
Dalawang diin ang nabuo at karaniwang pinapangalanan ayon sa lungsod. Ang Alexandria, isang Griyegong kabisera ng talino na may mahabang ugali ng pagbasa kay Homero nang alegoriko, ay nagbunga ng mga mambabasang naghahanap ng espirituwal na kahulugan sa ilalim ng ibabaw ng teksto. Si Origen, noong ikatlong siglo, ay nagmungkahi ng tatlong kahulugang tumutugma sa katawan, sa kaluluwa at sa espiritu, at binasa ang napakarami bilang tumuturo sa lampas sa sarili nito.
Nagpatuloy ang tradisyong iyon sa pamamagitan ni Didimo at, sa napakahinhing anyo, sa pamamagitan ni San Cirilo ng Alexandria, na ang mga komentaryo ay kabilang sa mga kayamanan ng Simbahan. Sa pinakamahusay nito ay pinigilan ng intuwisyong Aleksandrino ang mga Kristiyano sa pagbasa sa Lumang Tipan bilang salaysay lamang ng isang maliit na bansa. Sa pinakamasama nito ay maaari itong lumutang palayo sa teksto nang tuluyan.
Hindi pantay ang pagtanggap dito at sulit itong sabihin. Napakalaki ng impluwensya ni Origen sa eksehesis at malaki ang tinanggap nito nang may pasasalamat, samantalang hinatulan noong ikaanim na siglo ang isang kalipunan ng doktrinang iniuugnay sa kanyang mga huling tagasunod. Si San Vicente ng Lérins, na sumusulat noong 434, ay pinili siya bilang pangunahing halimbawa kung paano maaaring hangaan ang isang matalino at banal na guro at magkamali pa rin siya.
Antioquia: una ang kasaysayan
Sa kabilang direksyon itinulak ng Antioquia. Iginiit nina Diodoro ng Tarso, Teodoro ng Mopsuestia, San Juan Crisostomo at Teodoreto na nauuna ang payak na makasaysayang kahulugan, at na ang espirituwal na kahulugan ay dapat tumubo mula rito sa halip na pumalit dito. Ang salita nila para sa mapagnilay na pagbasang iyon ay theoria, isang pagtingin sa pamamagitan ng kasaysayan at hindi isang paglampas dito.
Ipinapakita ng mga homiliya ni Crisostomo kung ano ang hitsura ng pamamaraan sa isang parokya. Talata bawat talata siyang gumagawa, ipinapaliwanag ang mga kaugalian, pinapansin kung sino ang nagsasalita kanino, at pagkatapos ay walang babalang bumabaling sa kongregasyong nasa harap niya at itinatanong kung ano ang balak nilang gawin tungkol sa pulubing nasa labas ng pinto. Eksehesis ito para sa mga taong may pasok kinabukasan.
Hindi rin pantay dito ang pagtanggap. Si Teodoro ng Mopsuestia, ang pinakamahigpit sa mga taga-Antioquia, ay hinatulan sa Ikalimang Konsilyong Ekumeniko noong 553. Si Crisostomo naman ay isa sa tatlong Banal na Hierarka at ang pinakamalawak na binabasang mangangaral sa daigdig na Ortodokso. Iningatan ng Simbahan ang pamamaraan at hindi iningatan ang bawat konklusyong narating ng bawat gumamit nito.
Bakit iningatan ng Simbahan ang dalawa
Madalas ilahad ang dalawang diin bilang magkaribal, at lalo pang kinuwestiyon ng mga makabagong iskolar kung gaano talaga katalas ang paghahati. Maaaring maging literal ang mga taga-Alexandria at maaaring maging matalinghaga ang mga taga-Antioquia, at madalas gawin ng parehong manunulat ang dalawa sa iisang pahina. Gayunpaman ay tunay ang tensyon, at ang kawili-wili ay hindi ito kailanman nilutas ng Simbahan sa pamamagitan ng pagpili.
Iningatan niya ang dalawa dahil itinatama ng bawat isa ang isa pa. Kung walang disiplinang Antioqueno, nagiging makina ang alegorya para sa paghahanap ng kung anuman ang dala ng mambabasa. Kung walang matang Aleksandrino, nagiging patag ang Bibliya tungo sa sinaunang kasaysayang may nakadugtong na aral. Hindi komportable ang paghawak sa dalawa nang sabay, at ang hindi ginhawang iyon ang malaking bahagi ng punto: binabasa ang teksto ng mga taong umaasang lalampasan sila nito.
Ang pagkakasundo ay hindi pagkakaisa ng lahat
May karaniwang hindi pagkakaunawaang kailangang linisin dito. Hindi itinuturo ng Ortodoksiya na tama ang bawat Ama sa lahat ng bagay, o na nagkakasundo sila talata bawat talata. Hindi sila nagkakasundo. Nagsasalungatan sila tungkol sa kronolohiya, sa pagkakakilanlan ng maliliit na tauhan, sa kahulugan ng mga partikular na talata at paminsan-minsan sa higit pa roon. Ang hinahanap ng Simbahan ay ang consensus patrum: ang pagkakasundong sinauna, malaganap at tuluy-tuloy, tungkol sa mga bagay na may bigat.
Inilarawan ni San Vicente ng Lérins ang dalawang kalahati nito. Ang kanyang sikat na tuntunin ay panghawakan ang pananampalataya “na pinaniwalaan saanman, palagi, at ng lahat”. Sa hindi gaanong kilalang bahagi ng parehong aklat ay iginigiit niyang ang tunay na pag-unlad sa pag-unawa ay hindi lamang pinapayagan kundi kinakailangan pa, basta't paglago ito “sa parehong doktrina, sa parehong diwa, at sa parehong kahulugan” at hindi pagbabago tungo sa ibang bagay.
Kaya't ang pagbasa sa isang Ama ay kasanayan at hindi lamang gawa ng pagsuko. Si Padre Seraphim Rose, isang Amerikanong nagbalik-loob na lumaki sa pamilyang Protestante, ay sumulat ng isang buong aklat upang ipakita kung ano ang hitsura nito. Ang The Place of Blessed Augustine in the Orthodox Church (Ang Lugar ni Mapalad na Agustin sa Simbahang Ortodokso) ay nangangatwiran laban sa dalawang agos nang sabay: isang napalaking pagtingin kay Agustin na hinugot mula sa mga pinagmulang Kanluranin, at isang uso sa ilang manunulat na Ortodokso noong dekada 1970 na tawagin siyang erehe. Ang hiniling niya sa halip ay hindi alinman sa dalawa.
isang balanseng pagtatasa sa kanya na may nararapat na pagkilala kapwa sa hindi mapag-aalinlanganang kadakilaan niya at sa kanyang mga kamalian
Padre Seraphim Rose, The Place of Blessed Augustine in the Orthodox Church (Ang Lugar ni Mapalad na Agustin sa Simbahang Ortodokso) (St. Herman of Alaska Brotherhood, 1983), kab. I, p. 8
Ang pagbasa sa isang Ama nang mapanuri at may paggalang
Hindi ipinagtanggol ni Padre Seraphim ang mga doktrina ni Agustin tungkol sa grasya at sa predestinasyon. Inilarawan niya ang sarili sa ibang lugar bilang hindi masyadong humahanga sa mga ito at inisip niyang sobrang lohikal ang mga ito. Ang ipinagtanggol niya ay ang kabanalan ng tao, ang pagsisisi at pag-ibig kay Kristo na pumupuno sa Confessions, at hinatulan niyang ang pagwasak sa reputasyon ni Agustin ay magdadala pababa ng kabanalang iyon kasama nito.
Sa dalawang direksyon gumagana ang tuntunin, at dapat itong ibaling sa mga makabagong guro nang kasingdali ng pagbaling sa mga sinaunang. Tinawag ng isang tagasuri sa journal na Orthodox Tradition na mas balanse kaysa sa karamihan ang pagtalakay ni Padre Seraphim kay Agustin, at sa parehong paunawa ay itinuro niyang mali ang pagkakaugnay niya ng isang sangguniang patristiko at na, dahil malaki ang ginamit niyang mga pinagmulang Ruso, hindi laging tapat sa Griyego ang kanyang mga pagsipi sa mga Amang Griyego. Kabilang sa magalang na pagbasa sa isang guro ang pagsusuri sa kanya.
Para sa isang nagtatanong ay nakakapagpalaya ito sa halip na nakakabahala. Walang humihiling sa iyo na tanggapin nang walang pagsusuri ang isang kalipunan ng panulat, at walang sinuman sa tradisyong Ortodokso ang humiling nito kailanman. Ang hinihingi ay magbasa ka kasama ang Simbahan at hindi laban sa kanya, ipalagay mong may nakita ang mga taong nanalangin nang ilang dekada na hindi mo pa nakikita, at hawakan ang sarili mong konklusyon nang bahagyang mas maluwag kaysa sa naipong paghatol ng mga siglo.
Ako mismo ay mas natatakot sa malalamig na puso ng mga 'tamang-tama sa isip' kaysa sa anumang kamaliang matatagpuan mo kay Agustin.
Padre Seraphim Rose, sulat kay Padre Michael, 26 Hunyo 1981, sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works (St. Herman Press, 2003), kab. 86
Ang puso bago ang isip
May isa pang elementong kabilang dito, at sa mga Ama ay nauuna ito sa halip na mahuli. Hindi nila inisip na ibinibigay ng Kasulatan ang kahulugan nito sa katalinuhan. Nauuna ang paglilinis bago ang pagliliwanag: inaasahang nananalangin, nag-aayuno, nagkukumpisal at naglilimos ang mambabasa, sa pag-unawang ang hadlang sa pag-unawa ay mas madalas ang kalagayan ng mambabasa kaysa sa hirap ng teksto.
Inilahad ni Padre Seraphim ang parehong paniniwala sa isang silid ng mga estudyanteng taga-California noong tagsibol ng 1981, sa isang lektyur na naging maliit na aklat. Ginugol niya ang ilang taon sa pilosopiyang Silanganin bago siya dumating kay Kristo, at ang sinabi niya sa kanila ay hindi isang teknik.
Kung totoo ang pag-aangking iyon ay isang bagay na kailangang ayusin ng bawat mambabasa sa ibang lugar at hindi sa isang artikulo. Ngunit ipinapaliwanag nito ang napakarami tungkol sa gawaing Ortodokso: kung bakit inilalagay ang Salterio sa mga kamay ng mga nagsisimula habang naghihintay ang mas mahihirap na komentaryo, at kung bakit ang mongheng kaunti lamang ang nabasa ay hindi itinuturing na mahinang mambabasa ng Kasulatan.
Sa gawain ay nauuwi ang lahat ng ito sa isang bagay na karaniwan lamang. Binabasa ng Kristiyanong Ortodokso ang Bibliya araw-araw mula sa isang nakatakdang leksyonaryong ibinabahagi sa bawat ibang parokyang Ortodokso sa araw na iyon. Naririnig niya itong inaawit at inuusal sa mga serbisyo, kung saan ang karamihan sa mga himno ay mismong tinahi mula sa mga pariralang biblikal. Nagbabasa siya ng komentaryo, at si Crisostomo tungkol kay Mateo ang karaniwang panimula, at nagtatanong siya sa kanyang pari kapag natitigilan siya.
Wala sa mga iyon ang pumapalit sa pagbasa; paraan ito upang hindi mag-isang magbasa. Ang pagkakaiba sa isang pribadong debosyonal na gawi ay hindi na seryoso ang isang panig at ang isa ay hindi. Maraming mambabasang Protestante ang nakakahiya sa mga Kristiyanong Ortodokso sa dami ng sipag sa teksto, at sinabi mismo ito ni Padre Seraphim tungkol sa mga Protestanteng kilala at hinahangaan niya. Ang pagkakaiba ay nasa palagay na ang aklat ay pag-aari ng isang komunidad na umaabot sa dalawampung siglo, at na may karapatan sa akin ang pagbasa ng komunidad na iyon.
Maaaring tanggihan ang karapatang iyon, at ang pagtanggi rito ay isang magkakaugnay na posisyong hawak ng mga taos-pusong Kristiyano para sa mga dahilang kaya nilang ilahad. Kung mas nais mo itong subukin kaysa pagtalunan, ang pinakasimpleng eksperimento ay basahin ang isang Ebanghelyo sa loob ng isang buwan kasabay ng mga homiliya ni Crisostomo tungkol dito at tingnan ang mangyayari. Ipapahiram ka ng kopya ng aming parokya sa Kovan at wala kaming hihinging kapalit.
Ang pahayag ng Diyos ay ibinibigay sa isang bagay na tinatawag na nagmamahal na puso.
Padre Seraphim Rose, God's Revelation to the Human Heart (Ang Pahayag ng Diyos sa Pusong Pantao) (St. Herman of Alaska Brotherhood, ika-2 edisyon, 2014), §2 'Revelation'