Ano ang tuntuning isang altar, isang Liturhiya?
Dumalaw sa isang simbahang Orthodox sa karaniwang Linggo at makikita ninyo ang isang Banal na Liturhiya, na dinaluhan ng buong parokya, kung saan ang pari, at ang sinumang paring kasamang naglilingkod, ay tumatanggap ng Komunyon kasabay ng mga tao. Walang maagang Misa para sa ilan at mas huling Misa para sa iba, walang iskedyul ng mga paglilingkod na nakakalat sa buong umaga. Ang karaniwang gawi, na may limitadong mga eksepsiyon, ay isang Liturhiya lamang ang idinaraos sa isang altar bawat araw, at isang Liturhiya lamang ang ipinagdiriwang ng isang pari bawat araw.
Usapin ito ng kaugalian at kaayusan ng Simbahan, hindi ng isang tiyak na pahayag ng dogma. Dapat kong sabihin nang tahasan na wala akong maaasahang bilang ng kanon na maaaring banggitin bilang pinagmulan nito. Walang binabanggit na ganoon ang mga sanggunian, at hindi napatunayan ang minsang makikita sa internet na may isang tiyak na sinaunang kanon na nag-uutos nito. Ang maipapakita ay kung saan nakaugat ang gawi: sa turo ng Simbahan tungkol sa pagkakaisa ng Eukaristiya, sa maagang patotoo ng mga Ama, at sa Typikon, na hindi naglalaan ng dalawang Liturhiya sa iisang araw, kahit sa isang dakilang kapistahan. Ang pag-unawa sa tuntunin ay pag-unawa sa ideya sa likod nito. Para sa pinagmulan ng ideyang iyon, tingnan ang aming artikulo tungkol sa Eukaristiya, at para sa kung paano tinatrato ng Simbahan ang kaniyang mga tuntunin sa pangkalahatan, ang aming artikulo tungkol sa Typikon.
Ano ang sinasabi ng Kasulatan tungkol sa isang tinapay, isang katawan?
Ang argumento ni Pablo sa Unang Corinto ang ugat: “Sapagkat iisa ang tinapay, tayong marami ay iisang katawan, sapagkat tayong lahat ay nakikibahagi sa iisang tinapay” (1 Corinto 10:17 pakinggan sa Audio Bible). Ang Eukaristiya ay hindi pribadong pag-aari ng bawat mananampalataya, lalong hindi ng bawat pari. Ito ang gawaing nagiging iisang katawan ang marami. Ang pagpaparami ng magkakahiwalay na pagdiriwang na parang bawat isa ay malayang pangyayari ay nagpapalabo sa lohikang iyon.
Inilalarawan din ito ng Bagong Tipan sa buhay ng unang pamayanan. Sa Gawa, ang mga mananampalataya ay nagpakatatag “sa turo ng mga apostol at sa pagsasamahan, sa pagpapaghati-hati ng tinapay at sa mga panalangin” (Gawa 2:42 pakinggan sa Audio Bible), at sa Huling Hapunan ibinigay ni Cristo ang tinapay na may mga salitang “Gawin ninyo ito sa pag-alaala sa akin” (Lucas 22:19 pakinggan sa Audio Bible). Ang ibinigay niya, ibinigay niya sa hapag ng mga alagad nang magkakasama. Nauunawaan ng Simbahan ang utos bilang gawain ng nagtitipong pamayanan (tingnan din ang salaysay ni Pablo tungkol sa Hapunan sa 1 Corinto 11:23-26 pakinggan sa Audio Bible), at ang tuntunin ng isang altar at isang Liturhiya ay paraan upang manatiling nakikita ang hubog na iyon.
Ano ang itinuro ng sinaunang Simbahan tungkol sa isang Eukaristiya?
Noong simula ng ikalawang siglo, si Ignacio, obispo ng Antioquia, ay sumulat sa Simbahan sa Filadelfia: “Mag-ingat kayo, kung gayon, na isa lamang ang inyong Eukaristiya” (Mga Taga-Filadelfia 4). Sinabi pa niya na may isang laman ng Panginoon, isang saro na nagbubuklod sa atin sa kaniyang dugo, isang altar, at isang obispo kasama ang presbiterado at mga diyakono. Ang mga salita ay mula sa pinakamaagang salinlahi pagkatapos ng mga apostol, at iniuugnay na nito ang Eukaristiya, ang altar, at ang obispo.
Ang punto ay hindi na wala nang anumang dapat ulitin, kundi ang Eukaristiya ay tanda ng isang Simbahang nagtitipon kasama ng kaniyang obispo. Sapat na maliit ang mga lokal na pamayanan upang magkita-kita ang lahat ng Kristiyano sa lungsod. Habang dumarami ang mga simbahan, ang awtoridad ng obispo ay pinalawak sa mga paring ipinadala niya, at ang bawat Liturhiya ay itinuring na kabilang sa iisang pakikipag-isang iyon (sinasabi ng Roma 12:5 pakinggan sa Audio Bible na tayo, bagaman marami, ay iisang katawan kay Cristo). Ang isang altar at isang Liturhiya ang naging nakikitang anyo ng pagkakaisang iyon. Mababasa ninyo ang higit pa tungkol sa tungkulin ng obispo sa aming artikulo tungkol sa apostolikong paghalili.
Ano ang antimension, at bakit ito mahalaga?
Ang antimension, mula sa Griyegong nangangahulugang “kapalit ng hapag,” ay isang parihabang tela ng lino o seda na inilalatag sa altar. Karaniwan itong nagpapakita ng paglilibing kay Cristo kasama ang apat na Ebanghelista, at may maliit na relikyang tinahi rito. Taglay nito ang lagda ng obispo ng diyosesis, at ang lagdang iyon ang puso ng usapin: ipinapakita nitong naglilingkod ang pari sa awtoridad ng obispo at sa pakikipag-isa sa kaniya. Ang simbahang walang antimension ay hindi karaniwang makapagdiriwang ng Liturhiya hangga't hindi ito naipagkakaloob.
Ipinaliliwanag din ng tela kung paano gumagana ang tuntunin sa praktika. Kung saan tunay na kailangan ang ikalawang Liturhiya, tulad sa ilang malalaking katedral, gumagamit ng karagdagang altar na may sariling antimension. Sa ganitong kaso, iginagalang pa rin ng kaayusan ang prinsipyo: ikalawang altar ito, hindi ikalawang Liturhiya sa una. Sa gayon, ang antimension ang nag-uugnay sa bawat pagdiriwang, gaano man karami, pabalik sa obispo at sa iisang Simbahan.
Maaari bang maglingkod ang ilang pari sa iisang Liturhiya?
Oo, at ito ang kabilang bahagi ng larawan. Ang konselebrasyon ay karaniwan at masayang bahagi ng pagsambang Orthodox: maaaring maglingkod nang magkakasama ang ilang pari at diyakono sa isang altar, na pinangungunahan ng nakatatandang tagapagdiwang. Nakikipagdiwang ang obispo sa kaniyang mga pari, at malugod na tinatanggap sa altar ang mga dumadalaw na klero. Sa halip na maglingkod nang magkakahiwalay ang bawat pari, sama-sama silang naglilingkod, at sama-samang tumatanggap ng Komunyon ang mga tao.
Ito ang pinangangalagaan ng tuntunin. Matagal nang napansin ng mga teologong Orthodox na ang pagdami ng mga pribadong pagdiriwang ay inilalayo ang Liturhiya sa pagtitipon, samantalang pinagbubuklod ito ng konselebrasyon. Inilalagay rin nito sa tamang pananaw ang tanong: hindi ninanais ng Simbahang higpitan ang pari, kundi itinuturing nitong ang Eukaristiya ay gawain ng isang pamayanan kung saan may bahagi ang klero at layko. Ang paring naglilingkod ng Liturhiya ay, sa katunayan, nagdiwang para sa mga taong ipinagkatiwala sa kaniya.
May mga eksepsiyon ba?
Mayroon, at inaamin ito ng matapat na mga salaysay. Sa ilang malalaking katedral at sa tradisyong Ruso, mahigit sa isang Liturhiya ang naihandog sa isang araw, sa basbas ng obispo, lalo na kung ang dami ng sumasamba o ng mga pari ay nagpahirap sa ibang kaayusan. Binanggit ng iskolar ng liturhiyang Ruso na si Nikolai Uspensky na hindi kilala ng Typikon mismo ang dalawang Liturhiya sa isang araw, kahit sa dakilang kapistahan, ngunit kinilala niyang kabilang pa rin ang mga ito sa gawing Ruso. Mga eksepsiyon ang ganitong kaso, na kinokontrol ng obispo, at hindi pagbabago ng prinsipyo.
Ang ibang praktikal na sitwasyon ay nangangailangan ng pagpapasiyang pastoral. Sa mga rehiyong maliit ang Simbahan at kakaunti ang pari, maaaring kailanganing maglakbay ang pari, at ang tanong kung ilang beses siya makapaglilingkod sa isang araw ay para sa kaniyang obispo. Ang ilang parokyang nagbabahagi ng isang gusali ay maaaring gumamit ng magkakahiwalay na altar o magkakaibang oras, at karaniwang inaayos ang kaayusan sa obispo ng diyosesis. Ang mahalaga sa lahat ng ito ay ang eksepsiyon ay sa pamamagitan ng awtoridad at dahil sa pangangailangan, at hindi nagiging tuntunin dahil sa kaginhawaan.
Ano ang kahulugan nito para sa karaniwang sumasamba?
Ang praktikal na aral ay ang Linggo ay para sa buong parokya nang magkakasama. Kung kaya ninyong dumalo sa Liturhiya, ang paanyaya ng Simbahan ay naroon kayo sa kabuuan nito, manalangin kasama ng iba, at tumanggap ng Komunyon kapag handa na kayo, hindi maghanap ng paglilingkod na akma sa inyong iskedyul. Ang pagkakaisa ng Eukaristiya ay bahagyang ipinapahayag sa pagkakaisa ng mga dumarating. Nasa pahina ng Liturhiya ang mga detalye ng oras ng paglilingkod, at ipinapakita ang ritmo ng taon sa kalendaryo ng Simbahan.
Para sa ilan, disiplina ang dumating sa simula at manatili hanggang wakas. Biyaya rin ito: kapag ang buong pamayanan ay nakatayo sa harap ng isang altar, walang sinumang manonood lamang sa paglilingkod ng iba. Maraming parokya rin ang may sama-samang salu-salo pagkatapos ng Liturhiya, na nagdadala ng parehong diwa sa pang-araw-araw na buhay; para sa inaasahan sa unang pagdalaw, tingnan ang aming gabay sa buhay-parokya. Upang marinig ang mga talata tungkol sa Huling Hapunan at sa unang pamayanang Kristiyano, magagamit ninyo ang Audio Bible.
