Isang salitang walang maginhawang katumbas sa Ingles
Ang salitang Griyego ay plani, paglalakbay nang pagala-gala o pagkaligaw. Ang salitang Slavoniko at Ruso ay prelest, at ito ang mas nagsasalaysay sa dalawa, sapagkat sa karaniwang makabagong Ruso ay ang ibig lamang sabihin ng prelest ay kaakit-akit o kagandahan. Gagamitin ninyo ito para sa isang bata o sa isang gabi ng tag-init. Ang salita ring iyon, sa wika ng mga asetikong Ama, ay nangangahulugang nalinlang — ang kalagayan ng isang taong napagkamalang presensya ng Diyos ang isang bagay na nasa kanyang sarili.
Hinahanap ng mga tagasalin sa Ingles ang “spiritual delusion”, “spiritual deception” o “self-deception”, at walang isa man sa mga ito ang lubos na nagdadala ng dobleng kahulugan. Sa Filipino ay tinutumbasan natin ito ng espirituwal na pandaraya. Hindi lamang pagkakamali ang kalagayang ito. Isa itong pagkakamaling maganda ang pakiramdam mula sa loob. Iyon ang nagpapanganib dito, at iyon ang dahilan kung bakit napakarami ang masasabi ng tradisyon tungkol dito.
Saan nagmula ang turo
Hindi ito bagong pangamba, at hindi rin ito Ruso. Nanggaling ito sa mga disyerto ng Ehipto at Palestina mula noong ikaapat na siglo pataas, kung saan natuklasan ng mga taong nananalangin bilang hanapbuhay kung ano ang nangyayari sa isang isipang naiwang mag-isa kasama ang sarili nito sa loob ng dalawampung taon. Inilaan ni San Juan Climaco ang isang mahabang hakbang ng The Ladder of Divine Ascent (Ang Hagdan ng Banal na Pag-akyat) sa pagkilala. Nagbabala si San Gregorio ng Sinai laban sa pagpapapasok man lamang ng mga imahen sa panalangin. Ang buong kalipunang tinipon nina San Macario ng Corinto at San Nicodemo ng Banal na Bundok at inilimbag sa Venecia noong 1782 ay tinatawag, sa kabuuan, na Philokalia ng mga Neptikong Ama — ang mga amang matyaga.
Nakarating ang turo sa mga mambabasang Ruso nang malaki sa pamamagitan ni San Paisius Velichkovsky, na nagsalin ng Philokalia sa Slavoniko sa katapusan ng ikalabingwalong siglo, at pagkatapos sa pamamagitan ni San Ignatius Brianchaninov (1807–1867), isang obispo ng Caucasus at Dagat na Itim na kinanonisa ng Simbahang Ruso noong 1988. Ang kanyang aklat na The Arena (Ang Palarian) at ang kanyang mga sulatin tungkol sa Panalangin ni Hesus ang pinakasistematikong makabagong pagtalakay sa paksa sa alinmang wika, at ito ang mga aklat na pinakamatibay na sinandigan ni Padre Seraphim Rose.
Ang dalawang anyong kinukuha nito
Inilalarawan ni San Ignatius ang kalagayan sa dalawang malawak na anyo. Ang una ay nagmumula sa maling pananalangin: sa sinasadyang paglikha ng mga imahen, ng init sa dibdib, ng mga damdaming matamis, at pagkatapos ay pagturing sa mga bungang gawa ng sarili na ito bilang biyaya. Masunurin ang katawan. Ibibigay nito ang halos anumang pakiramdam na hihingin dito nang madalas, at ang taong nagsanay sa sariling umasa ng aliw ay tiyak na makatatanggap ng kaunti.
Ang ikalawang anyo ay tinatawag niyang opinyon, at ito ang mas masama sa dalawa dahil hindi ito nangangailangan ng anumang pangitain. Ito ang nakatanim na paniniwalang nakarating na — na nauuna na kaysa sa iba, na nakaunawa na, na siya ay isang taong mapagkakatiwalaan ang mga espirituwal na paghatol. Maaaring napakakaunti ng panalangin ng isang taong nasa kalagayang ito at lubusan pa rin siyang nalinlang. Bukas ito sa mga obispo, sa mga nagbalik-loob na anim na buwan pa lamang, at sa mga taong sumusulat ng artikulo para sa mga website ng parokya.
Bakit hindi itinuturing na katibayan ang mga pangitain at mainit na damdamin
Madalas itong matagpuan ng taga-labas bilang pinakakakaibang katangian ng gawing Ortodokso. Ang isang tradisyong lubos na binabad sa mga ikono, insenso, pag-awit at wika ng mistikong pakikipag-isa ay lumalabas na matalim ang mata sa karanasang panrelihiyon sa antas na nakagugulat sa mga tao. Kapag sinabihang may nakakita ng liwanag sa panalangin, higit na malamang na tanungin ng isang batikang paring Ortodokso kung ano ang kinain ng tao at gaano siya katagal natulog kaysa magsaya.
Ang dahilan ay isang pangangatwiran, hindi isang ugali. Kung ang tindi ang pamantayan ng isang tunay na karanasan, kung gayon ay anumang makalilikha ng tindi ay makalilikha ng pamantayan — pagod, dalamhati, pananabik, panunuksong pahiwatig, musika, maraming tao, at, idinaragdag ng mga Ama nang walang hiya, mga espiritung hindi ang Diyos. Kaya walang saysay ang tindi bilang pagsubok, sapagkat masyadong marami ang pinagmumulan nito. Kailangan sa halip ng isang bagay na hindi mahuhuwad.
Ang ipinapalit ng tradisyon ay hindi isa pang karanasan kundi isang direksyon ng paggalaw. Naiiwan ba nitong mas mapagpakumbaba ang tao, mas tahimik, mas hindi kawili-wili sa sarili, mas matiyaga sa nakababagot, mas handang magkamali? Ang biyaya, sa ganitong pananaw, ay nakikilala sa bunga nito sa karaniwang asal sa loob ng mga buwan, hindi sa lasa nito sa sandaling iyon. Sumusunod doon ang lumang payo tungkol sa mga pangitain: huwag tanggapin at huwag tanggihan, kundi ipagpatuloy ang iniutos sa inyong gawin, at sabihin ito sa inyong kumpesor.
Anumang panlabas … ay maaaring maging huwad.
Padre Seraphim Rose, sinipi sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works (Padre Seraphim Rose: Ang Kanyang Buhay at mga Gawa), kab. 86 (St Herman of Alaska Brotherhood)
Nakatutok muna sa ating sarili ang disiplinang ito
Malaki ang halaga ng kung paano ginagamit ang turong ito, sapagkat maaari itong dakmain sa maling dulo at gawing sandata. Kapag ginamit bilang kasangkapang pandiyagnosis sa panalangin ng ibang tao, nagiging pahintulot ito sa paghamak, at pagkatapos ay nalilikha nito, nang medyo tiyak, ang ikalawang anyo ng kalagayan sa taong may hawak nito. May malamig na simetriya rito na malinaw na nakita ng mga Ama.
Ang gawing Ortodokso mismo ang unang bagay na pinagsususpetsahan. Ang Panalangin ni Hesus na ginamit bilang teknik, ang pag-aayunong itinutuloy bilang palabas, ang hilig sa lumang pag-awit at sa tamang mga ikono, ang kasiyahan ng pagiging bahagi ng isang bagay na sinauna at pambihira sa isang lungsod tulad ng Singapore, ang tahimik na kasiyahan ng pagkaalam ng higit kaysa sa mga taong nasa likuran ninyo: bawat isa sa mga ito ay may pangalan sa panitikan. Sinabi ni Padre Seraphim na may hinala siya sa isang simbahang walang iba kundi magagandang ikono, dahil maaaring sumusunod lamang sa uso ang mga taong naroon.
Mas matalas na sinabi ni Padre Seraphim ang gayunding punto sa isang liham noong 1981, sa gitna ng isang pagtatalo kung nagkamali ba sa teolohiya ang isang Amang Kanluranin. Nais ng kanyang kasulatan na ilista ang mga pagkakamali. Tumanggi ang sagot na ituring iyon bilang ang mahalagang tanong, at ito ang pangungusap na dapat itago kung isa lamang ang maiingatan:
Ako mismo ay higit na natatakot sa malalamig na puso ng mga ‘tamang-tama sa pag-iisip’ kaysa sa anumang pagkakamaling matatagpuan ninyo kay Augustine.
Padre Seraphim Rose, liham kay Padre Michael, 26 Hunyo 1981, sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works, kab. 86 (St Herman of Alaska Brotherhood)
Ang mga pananggalang
Walang madrama sa alinman sa mga pananggalang na iniaalok ng Simbahan, at sinasadya iyon. Gumagana ang mga ito sa pamamagitan ng pagpigil sa panloob na buhay ng isang tao na maging pribadong bagay, at sa pamamagitan ng paglalagay sa karaniwang mga tungkulin sa harap ng mga dakila. Si Padre Seraphim, na paulit-ulit tinatanong ng mga batang Amerikano kung paano makahahanap ng isang starets na may taglay na Diyos, ay sumagot na hindi ipinagkakaloob sa ating panahon ang gayong patnubay at itinuro sa halip ang tinatawag ni San Ignatius na buhay ayon sa payo: nagbibigay ang isang tagapayo ng payo na sinusubok pagkatapos sa karanasan, sa halip na mga utos.
- Kumpisal — ang karanasang espirituwal na isinasalaysay nang malakas, sa isang paring nakakakilala sa inyo, ay nawawalan ng halos lahat ng kapangyarihan nitong mambola.
- Payo — isang nakatatag na ugnayan kung saan ang paghatol ng ibang tao tungkol sa inyong panalangin ay mas mabigat kaysa sa inyong sarili.
- Pagkamatyag, nepsis — pansin sa kung ano talaga ang dumarating sa isip, nang hindi ito kinakatwiranan o pinagbibigyan.
- Ang mga nakatakdang panalangin — mga salitang ibinigay ng Simbahan sa halip na binuo sa sandaling iyon, na hindi yumuyuko sa inyong kalooban.
- Karaniwang tungkulin muna — pagbibigay ng limos, pagdalaw sa may sakit, pagtulong sa nangangailangan, na mahirap gawin habang hinahangaan ang sarili.
- Isang gumaganang hindi pagtitiwala sa sarili ninyong mga kalagayang espirituwal, hawak nang walang pagkabalisa, gaya ng piloto na hindi nagtitiwala sa loob ng kanyang tainga kapag nasa ulap.
Ang hindi sinasabi ng turong ito
Hindi nito sinasabing masama ang damdamin, o na kahina-hinala ang aliw sa sarili nito. Umaaliw nga ang Diyos, madalas sa puntong wala nang makakaya ang isang tao, at hindi naman talaga pigil ang mga himno mismo ng Simbahan. Hindi mahinahong okasyon ang gabi ng Pascha sa isang punong-puno ng taong simbahan sa ikalawa ng umaga, at walang humihiling na maging gayon. Hindi isang relihiyon ng kulay-abong hinala ang inilalarawan ng mga Ama.
Hindi rin nito sinasabing hindi nagbibigay ng pangitain ang Diyos. Puno ng mga ito ang mga Buhay ng mga Santo. Ang sinasabi ng tradisyon ay mas makitid at mas praktikal: na hindi kayo ang tamang humatol sa sarili ninyong pangitain, na ang paghahanap sa mga ito ang pinakatiyak na paraan upang mabigyan ng isang bagay na huwad, at na ang taong hindi naghahanap ng mga ito ay nasa higit na maliit na panganib kaysa sa taong naghahanap. Si San Niceta, na kumulong sa sarili upang habulin mismo ang gayong mga kaloob, ang laging halimbawa kung paano iyon nagwawakas.
Isang manunulat na ipinataw ito sa sarili
Ang pinakakilalang paggamit ni Padre Seraphim sa materyal na ito ay nasa The Soul After Death (Ang Kaluluwa Pagkamatay), inilathala noong 1980, at sa Kabanata VII ng Orthodoxy and the Religion of the Future, kung saan ang seksyon 5 ay pinamagatan lamang na “Spiritual Deception”. Ang sulit pansinin ay kung paano siya sumulat nang ibaling ang pamantayan sa sarili niyang gawa. Sa paunang salita ng The Soul After Death ay inihiwalay niya ang itinuturo ng Simbahan tungkol sa buhay pagkatapos ng kamatayan, na inilalahad niyang nakatakda na, mula sa sarili niyang pagbasa sa mga tiyak na makabagong pangyayari, na hindi niya inilalahad na gayon.
Halos agad na nasubok ang pangungusap na iyon. Hayagang inatake ang kanyang paglalahad ng mga toll-house sa himpapawid, pangunahin ni Deacon Lev Puhalo, at umakyat ang alitan sa Sinodo ng mga Obispo ng Simbahang Ruso sa Labas ng Rusya. Natagpuan ng Sinodo na walang taglay ang turo na salungat sa kabanalan, kinilala nitong walang tuwirang saligan sa Kasulatan ang malinaw na anyong ibinigay dito sa Buhay ng isang santo, at pagkatapos ay ipinagbawal nito ang karagdagang hayagang kontrobersiya sa mga peryodiko. Matanda na ang turo mismo at malawakang pinatutunayan sa mga liturhikal at dogmatikong pinagmumulang Ortodokso; tunay namang pinagtalunan ng mga manunulat na Ortodokso ang paraan ng paglalahad nito, at magiging hindi tapat ang magkunwaring hindi gayon.
Tungkol sa mga interpretasyong ito, mangyari pa, may puwang para sa isang lehitimong pagkakaiba ng opinyon sa gitna ng mga Ortodoksong Kristiyano.
Padre Seraphim Rose, The Soul After Death (Ang Kaluluwa Pagkamatay), Paunang Salita (St Herman of Alaska Brotherhood, 1980; limbag ng 2009)
Bakit maaaring makitang kapaki-pakinabang ito ng isang estranghero
Kung nanggaling kayo rito mula sa isang tradisyong tinatanggap at pinasasalamatan ang isang malakas na karanasan ng Diyos, maaaring magmukhang walang utang na loob, kahit walang pananampalataya, ang ugaling Ortodokso na siyasatin ang gayong mga karanasan. Karapat-dapat sabihin nang tahasan na malaki nga ang inaangkin ng Ortodoksiya para sa sarili nito, at hindi sinubukan ng artikulong ito na palambutin iyon. Ngunit ang disiplinang inilalarawan dito ay hindi isang pag-angkin tungkol sa inyo. Isa itong tuntunin sa bahay, ipinapataw sa loob, at ipinapataw muna sa mga taong nagsulat nito.
Malugod na tinatanggap ang sinumang makakita kung paano ito gumagana sa gawa. Pumunta kayo sa isang paglilingkod sa parokya ng Dormisyon sa Kovan at panoorin ang nangyayari pagkatapos: ang pila para sa kumpisal, ang karaniwang gawain ng paghingi ng tawad sa mga taong makikita ninyo uli sa susunod na linggo. Doon sa palagay ng tradisyon ibinibigay ang tunay na pagsubok sa panalangin ninuman, at pagsubok iyon na karamihan sa amin ay tahimik at madalas na bumabagsak.