Mas puno ang silid kaysa sa hitsura nito
Pumasok ka sa isang simbahang Ortodokso sa umaga ng isang karaniwang araw at baka walong tao, isang mambabasa at isang pari lamang ang makita mo. Tumingin ka sa mga dingding at magbabago ang bilang. Hindi mga guhit ng mga taong wala roon ang mga ikono; nakaayos ang mga ito gaya ng pagkakaayos ng isang kongregasyon, nakaharap sa loob, at idinisenyo ang gusali upang maramdaman ng bisita na kakaunti sila.
Iyon ang doktrina sa anyong arkitektural. Naniniwala ang mga Ortodoksong Kristiyano na may mga kasapi ang Simbahan na namatay na, at hindi nagbitiw ang mga kasaping iyon. Ang maliit na kongregasyon sa isang Liturhiya ng Miyerkules ay ang nakikitang bahagi lamang ng isang bagay na higit na malaki, at ipinapalagay ng paglilingkod na naroroon ang iba pa sa halip na gunitain lamang sila.
Inilalahad ng artikulong ito kung ano ang paniniwalang iyon, saan ito nagmula, at kung ano ang nagbabago kapag talagang isinasabuhay ito ng isang pamayanan. Sa mga gawaing kakaiba sa paningin ng mga bisitang Protestante, ito ang pinakakaunti ang pinagtatalunan sa prinsipyo at ang pinakamalawak ang bunga.
Saan nanggaling ang mismong parirala
Katapatan muna: hindi Ortodokso ang pinagmulan ng pariralang pakikipag-isa ng mga banal (communion of saints). Nabibilang ito sa Kredo ng mga Apostol, isang Kanluraning kredo na hindi ginagamit ng Simbahang Ortodokso sa kanyang mga paglilingkod. Ang ipinapahayag ng mga Ortodokso sa bawat Liturhiya ay ang Kredo ng Nicea at Constantinopla, na natapos noong 381, at ganito ang sinasabi nito: iisa, banal, katoliko at apostolikong Simbahan.
Kilala rin ang pariralang Latin, sanctorum communionem, sa pagiging maraming kahulugan, at matagal nang itinuturo ng mga komentarista na maaari itong mangahulugang pakikipag-isa ng mga banal na tao o pakikibahagi sa mga banal na bagay. Kapwa mahalaga ang dalawang kahulugan, sapagkat sa gawi ng Ortodokso ay hindi dalawang paksa kundi iisa ang pagsasama-sama ng mga santo at ang pakikibahagi sa Eukaristiya.
Makatutulong na alalahanin kung ano ang ibig sabihin ng mga sulat ng mga apostol sa salitang mga banal. Tinatawag ni Pablo na mga banal ang ordinaryo at nagtatalong mga kongregasyon: tinawag na mga banal ang mga nasa Roma, tinawag na mga banal ang mga nasa Corinto, at gayundin ang mga taga-Filipos. Tinatakan ng salita ang mga taong ibinukod sa binyag, hindi isang piling grupo. Sa ganitong gamit, kasama sa pakikipag-isa ng mga banal ang mambabasang nahuli sa paggising at ang bisitang nasa likuran.
Hebreo 12, at ang panahunan ng mga pandiwa
Ang tekstong unang hinahawakan ng mga Ortodoksong Kristiyano ay ang Hebreo. Pagkatapos ng mahabang talaan ng mga tapat sa kabanata 11, bumaling ang manunulat sa kanyang mga mambabasa: “Kaya nga, yamang napapaligiran tayo ng napakalaking ulap ng mga saksi, isaisantabi natin ang bawat pasanin” (Heb 12:1, salin mula sa KJV). Ang salitang Griyego para sa mga saksi ay siyang pinagmulan ng salitang martir, at dala nito ang dalawang kahulugan nang sabay: ang mga nagpatotoo at ang mga nakamasid.
Ilang talata pa at nagiging nakagugulat ang kabanata ring iyon. “Kundi kayo ay naparito sa bundok ng Sion, at sa lungsod ng Diyos na buhay, ang makalangit na Jerusalem, at sa di-mabilang na pulutong ng mga anghel, sa pangkalahatang kapulungan at simbahan ng mga panganay... at sa mga espiritu ng mga taong matuwid na ginawang ganap” (Heb 12:22-24, salin mula sa KJV). Hindi hinaharap ang panahunan. Sinasabi sa mga mambabasa na nakarating na sila.
Tinatanggap ng pagsambang Ortodokso ang pangungusap na iyon sa literal nitong kahulugan at nagtatayo alinsunod doon. Kung ang mga Kristiyanong nagtitipon sa lupa ay nakarating na sa makalangit na Jerusalem, sa mga anghel at sa mga espiritu ng mga matuwid, kung gayon ang isang paglilingkod sa simbahan ay pagtitipon ng dalawang kongregasyong iisa lamang pala.
Hindi pinuputol ng kamatayan ang katawan
Ang saligang inaangkin ay tungkol sa kung anong uri ng bagay ang Simbahan. Tinatawag itong katawan ni Pablo, at sinasabi niya tungkol sa katawang iyon na “kung nagdurusa ang isang bahagi, nagdurusang kasama nito ang lahat ng bahagi; o kung pinararangalan ang isang bahagi, nagagalak na kasama nito ang lahat ng bahagi” (1 Cor 12:26, salin mula sa KJV). Hindi naglalaglag ng mga paa at kamay ang mga katawan tuwing may libing, at kailanman ay hindi naunawaan ng Ortodoksiya kung paano titigil ang isang bahagi ni Kristo sa pagiging bahagi sa pamamagitan lamang ng pagkamatay.
Ang sariling pangangatwiran ni Kristo tungkol sa muling pagkabuhay ay tumuturo sa gayunding direksyon. Tungkol kina Abraham, Isaac at Jacob, matagal nang nakalibing, sinabi niyang ang Diyos ay “hindi Diyos ng mga patay kundi ng mga buhay: sapagkat ang lahat ay nabubuhay para sa kanya” (Lc 20:38, salin mula sa KJV). Idinagdag ni Pablo na maging ang kamatayan o ang buhay ay hindi makapaghihiwalay sa atin sa pag-ibig ng Diyos na nasa kay Kristo Hesus, at ang paghihiwalay sa pag-ibig ni Kristo lamang ang tanging bagay na makapuputol sa ugnayan.
Mula sa dalawang paniniwalang iyon ay sumusunod ang lahat ng iba pa sa artikulong ito. Kung buhay kay Kristo ang mga yumao, at kung nakaugnay kay Kristo ang mga nabubuhay, kung gayon ay magkaugnay ang mga nabubuhay at ang mga yumao. Hindi ito isang mistikong karagdagan. Ito ang karaniwang bunga ng pagtanggap sa talinghaga ng katawan nang literal.
Ang naidudulot nito sa pagsamba
Pinakamalinaw itong makikita sa paglilingkod ng paghahanda bago ang Liturhiya. Pumuputol ang pari ng isang parisukat mula sa unang tinapay, ang Kordero, na magiging Katawan ni Kristo. Mula sa ibang tinapay ay pumuputol siya ng maliliit na butil: isa para sa Theotokos (Ina ng Diyos), ang iba para sa mga hanay ng mga santo, saka mga butil para sa mga buhay na taong ipinasa ang pangalan, at mga butil para sa mga yumao. Lahat ng ito ay inilalagay sa iisang pinggan, sa paligid ng Kordero.
Sa dulo ng Liturhiya ay inilalagay sa kalis ang mga butil na iyon, kasama ng panalanging hugasan nawa ng mahalagang Dugo ni Kristo ang mga kasalanan ng lahat ng ginunita. Hindi ito makikitang mangyari ng bisitang nakatingin mula sa nave. Ang isinasagawa sa maliit na pinggang iyon ay ang kabuuan ng doktrinang ito: mga buhay at mga patay, iisang samahan, nagkakatipon sa paligid ng iisang sentro na si Kristo.
Mas mabagal ngunit gayunding bagay ang sinasabi ng kalendaryo. Ang bawat araw ng taon ay may dalang alaala ng mga tiyak na Kristiyano, at ang Linggo pagkatapos ng Pentekostes ay ipinagdiriwang bilang Linggo ng Lahat ng mga Santo, upang ang unang gawa ng Simbahan pagkatanggap sa Espiritu Santo ay ang ituro ang mga taong pinalitaw ng Espiritu. Ang kongregasyong sumusunod sa kalendaryong iyon ay unti-unting ipinakikilala sa sarili nitong mga kamag-anak, isang araw sa bawat pagkakataon.
Ang naidudulot nito sa pagluluksa
Hindi hinihiling ng Ortodoksiya sa mga naulila na tumigil sa pagluluksa, at anumang paglalahad nito na nagpapahiwatig ng iba ay nagkamali na. Isinulat ni Pablo na hindi dapat maghinagpis ang mga Kristiyano “gaya ng iba na walang pag-asa” (1 Tes 4:13, salin mula sa KJV), na nag-aayos sa hinagpis sa halip na ipagbawal ito. Sa libingan ng isang kaibigang apat na araw nang patay, at alam na alam ang kanyang gagawin, tumangis si Hesus.
Ang iniaalok ng Simbahan ay isang gawaing magagawa. May mga panalangin sa ikatlo, ikasiyam at ikaapatnapung araw pagkatapos ng kamatayan, at sa anibersaryo. May panikhida, isang maikling paglilingkod ng pag-alaala na maaaring idaos sa isang tahanan o sa tabi ng libingan. May mga Sabado ng pag-alaala sa buong taon, kung kailan binabasa ng buong parokya ang mahahabang talaan ng mga pangalan, at sa gawing Ruso ay may Radonitsa sa mga linggo pagkatapos ng Pascha, kung kailan dinadala ng mga pamilya ang pagbati ng Pascha sa sementeryo.
Marami sa kahulugan nito ang dala ng maliliit na detalye. May dinadalang pinakuluang trigo para sa mga paglilingkod ng pag-alaala, dahil sa butil na kailangang mahulog sa lupa at mamatay bago ito magbunga. Sa dulo ay inaawit ng kongregasyon ang Walang Hanggang Alaala, na hindi isang hiling na alalahanin natin ang mga yumao, sapagkat maikli ang ating alaala, kundi isang panalanging ingatan sila sa alaala ng Diyos, na hindi maikli.
Hindi nagiging mas maliit ang hinagpis na hinawakan sa ganitong paraan, ngunit tumitigil itong maging pribado. May madadalhan ang isang balo sa parokya ng pangalan ng kanyang asawa sa umaga ng Sabado, at isang daang ibang tao ang malakas na bibigkas nito kasama niya.
Saan nagkakaiba ang mga Kristiyano dito, at saan hindi
Marami rito ang magkabahaging lupa, at magiging hindi tapat na magtanghal ng hidwaang wala naman. Ipinapahayag ng karamihan sa mga Kristiyanong Protestante ang pakikipag-isa ng mga banal, hawak nilang kasama ni Kristo ang mga mananampalatayang namatay, at umaasa silang makikita silang muli. Ang himno tungkol sa mga banal ng Diyos na nagpagal at nakipaglaban at nabuhay at namatay para sa Panginoong kanilang minahal ay inaawit sa napakaraming simbahan tuwing unang araw ng Nobyembre.
Ang pagkakaiba ay kung aktibo ba ang ugnayan ngayon, at sa magkabilang direksyon. Hawak ng Ortodoksiya na ipinapanalangin ng mga santo ang Simbahan sa lupa at ipinapanalangin ng Simbahan sa lupa ang mga yumao nito, at isinasama nito ang dalawa sa mga paglilingkod nito linggu-linggo. Maraming tradisyong Protestante ang humahawak na kasama ni Kristo ang mga yumao at doon na nagtatapos, bahagyang dahil sa tunay na pag-aalalang baka ang pagdaloy sa hangganang iyon ay magtabi kay Kristo mula sa gitna.
Karapat-dapat ang pag-aalalang iyon ng tuwirang sagot sa halip na ng isang puntos sa debate. Sa Liturhiyang Ortodokso, ang buong samahan, buhay at yumao, ay nakaayos sa paligid ng iisang bagay, at hindi iyon isang santo. Kung titigil man ang pagkakaayos sa pagturo kay Kristo, nabigo na ang pagkakaayos, at ang mga himno mismo ng Simbahan ang unang sasaksi laban dito.
ang mga taong ito ay mainit at mapagmahal na mga tao na maliwanag na umiibig kay Kristo
Padre Seraphim Rose, lekturang “Orthodoxy in the USA”, The Orthodox Word blg. 94 (1980), sinipi sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works (Padre Seraphim Rose: Ang Kanyang Buhay at mga Gawa), kab. 86
Ang kapistahang pinangalanan ng parokyang ito
Ang parokyang ito ay ang Parokya ng Dormisyon ng Ina ng Diyos, at ang kapistahang dala nito, ipinagdiriwang tuwing ika-15 ng Agosto sa kalendaryo ng simbahan, ay isang kamatayan. Ang ibig sabihin ng Dormisyon ay pagkakatulog. Dalawang linggo ang ginugugol ng Simbahan sa paghahanda para rito, nag-aayuno bago ito, inililibing ang isang ikonong-saplot na may mga himnong hiniram mula sa Banal na Biyernes, at pagkatapos ay umaawit tungkol dito sa loob ng ilang araw nang may di-maikakailang kagalakan.
Ipinapaliwanag ng ikono ng kapistahan ang buong pangangatwiran sa isang sulyap. Nakatayo ang mga apostol sa paligid ng isang higaan ng bangkay; sa likod nito ay nakatayo si Kristo na may hawak na maliit na batang nababalot ng puti, na siyang kaluluwa ng kanyang ina. Baligtad ang mga papel mula sa Pagsilang, at nasasabi ang punto nang walang isang salita: minsan niyang kinandong ito bilang sanggol, at ngayon ay kinakandong siya nito. Ganito ang tingin ng Simbahan sa anyo ng pagkamatay kay Kristo.
Si Padre Seraphim Rose, na dumating sa Ortodoksiya mula sa isang pamilyang Protestante sa California, ay ginugol ang malaking bahagi ng kanyang huling mga taon sa pagtuturo sa mga nagbalik-loob na Ortodokso kung paano makipag-usap sa mga taong kanilang iniwan. Hinawakan niya ang tradisyonal na turong Ortodokso tungkol sa Simbahan nang hindi ito pinalalambot, at tumanggi siyang maghinuha kung nasaan ang sinumang indibidwal sa harap ng Diyos, mas pinipili ang isang pormulasyong nakuha niya kay Padre Dimitry Dudko.
Malugod na tinatanggap ang sinuman sa bihilya tuwing gabi ng Sabado at sa Liturhiya tuwing umaga ng Linggo sa Kovan. Dalhin ang mga pangalan ng inyong sariling mga yumao kung nais ninyo; maaari itong ibigay sa pari bago ang paglilingkod, at babasahin ang mga ito. Hindi iyon paghiling na sumang-ayon kayo sa lahat ng nasa pahinang ito. Isa lamang itong karaniwang pagkamagalang na iniaabot ng isang bahagi ng pamilya sa isa pa.
Dapat nating tingnan ang mga hindi Ortodokso bilang mga taong hindi pa naihahayag ang Ortodoksiya, bilang mga taong potensyal na Ortodokso
Padre Seraphim Rose, liham ng 27 Nobyembre 1980, sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works, kab. 84 (St. Herman of Alaska Brotherhood)