Ginagawa ng Simbahan ang konsilyo kapag may tanong na hindi maiiwang bukas
Hindi ang mga konsilyo ang karaniwang paraan ng pagtuturo ng Simbahan. Sa halos lahat ng panahon ay ipinapasa ang pananampalataya sa pamamagitan ng pagbibinyag, ng pangangaral, ng paglilibing sa mga patay at ng paglilingkod sa Liturhiya, at walang sinumang nagsusulat ng anuman. Nagkakaroon ng konsilyo kapag may nagkamali: kapag nagsimulang magsabi ang isang obispo ng bagay na hindi makilala ng sarili niyang kongregasyon, kapag hindi na pareho ang ipinapanalanging pananampalataya ng dalawang lungsod, kapag ang tanong na itinatanong ay hindi mawawala nang mag-isa.
Mas matanda ang padron kaysa sa alinman sa pito. Sa ikalabinlimang kabanata ng Gawa ay nagpulong ang mga apostol at matatanda sa Jerusalem tungkol sa kung kailangan bang tuliin ang mga Hentil na nagbalik-loob, pinagtalunan nila ito, at nagpadala sila ng sulat na nagsisimula, sa RSV, sa "For it has seemed good to the Holy Spirit and to us" (Gawa 15:28). Bawat sumunod na konsilyo ay pagtulad sa pulong na iyon: mga taong nasa isang silid, tahasang nagsasalita, naniniwalang naroroon ang Espiritu sa mismong pagsasalita.
Inilalahad ng sumusunod ang pito nang sunod-sunod, kasama ang tanong na hinarap ng bawat isa at ang sagot na ibinigay nito. Matibay ang mga petsa; ang mga debateng nasa likod ng mga ito ay hindi laging marangal. May mga obispong ipinatapon, nagtipon ang mga mandurumog, nakialam ang mga emperador. Sulit malaman na ang mga kahulugang kalmadong binibigkas ngayon ng mga Kristiyano ay pinanday ng mga pagod na tao sa mahihirap na silid.
Nicea (325) at Constantinopla (381): kung sino ang Diyos
Nagpulong ang Nicea I noong 325 sa Bitinia, tinawag ng Emperador Constantino. Itinaas ang tanong ni Arrio, isang presbitero ng Alexandria, na nagturong ang Anak ang una at pinakamataas sa mga nilikha ng Diyos — na may panahong wala pa ang Anak. Kung tama si Arrio, ang Kristiyanong sumasamba kay Kristo ay sumasamba sa isang nilikha. Sumagot ang konsilyo na ang Anak ay ipinanganak, hindi ginawa, at kaisa sa diwa ng Ama, gamit ang salitang Griyegong homoousios. Inayos din nito ang pagbilang ng Pascha at naglabas ng dalawampung kanon tungkol sa kaayusan ng simbahan.
Nagpulong ang Constantinopla I noong 381 sa ilalim ng Emperador Teodosio I, may humigit-kumulang isang daan at limampung obispo at walang kinatawan mula sa Kanluran. Ang tanong sa pagkakataong ito ay tungkol sa Espiritu Santo. May partidong minsang tinatawag na Pneumatomachi, ang mga kalaban ng Espiritu, na kinikilala ang pagka-Diyos ng Anak ngunit itinuturing na nilikha ang Espiritu. Ipinahayag ng konsilyo ang Espiritu bilang Panginoon at tagapagbigay-buhay, na nagmumula sa Ama, sinasamba at niluluwalhati kasama ng Ama at ng Anak.
Isang punto ng katapatan dito. Ang kredong inaawit tuwing Linggo ay tinatawag na Niceno-Constantinopolitano at iniuugnay sa dalawang konsilyong ito, ngunit pinag-uusapan pa rin ng mga mananalaysay kung gaano katuwiran itong ibinunga ng konsilyo noong 381; unang tahasang iniuugnay ito sa isang daan at limampung ama sa mga gawa ng Calcedonia, pitumpung taon pagkatapos. Hindi pinagdududahan ang pananampalatayang inilalahad nito. Mas magulo ang kasaysayang dokumentaryo kaysa sa iminumungkahi ng pangalan.
Efeso (431) at Calcedonia (451): ang iisang Kristo
Nagpulong ang Efeso noong 431, tinawag ni Teodosio II. Tumutol si Nestorio, Arsobispo ng Constantinopla, sa pagtawag sa Birheng Maria na Theotokos, Tagapagsilang ng Diyos, at mas ginusto niya ang Christotokos, Tagapagsilang ni Kristo. Sa likod ng salita ay may tanong tungkol kay Kristo: ang batang isinilang ni Maria ba ay iisa at pareho ng walang hanggang Salita, o may dalawang magkaugnay lamang? Ibinaba ng konsilyo si Nestorio, iginiit ang Theotokos, at inaprubahan ang ikalawang sulat ni San Cirilo ng Alexandria sa kanya. Nasa panalangin nang Kristiyano ang titulo bago pa ito napasama sa isang kautusan.
Magulo ang konsilyong iyon. Binuksan ni Cirilo ang mga sesyon bago dumating ang mga obispo mula sa Antioquia; nang dumating sila ay nagdaos sila ng katunggaling pulong at ibinaba naman nila siya. Naayos ang sira makalipas ang dalawang taon sa Pormula ng Muling Pagkakaisa noong 433. Hindi ang magandang asal ang nagbigay ng katayuang ekumeniko.
Nagpulong ang Calcedonia noong 451 sa ilalim ng Emperador Marciano. Si Eutiques, isang arkimandrita sa Constantinopla, ay umindayog sa kabaligtarang kamalian ni Nestorio, at nagturong iisa lamang ang kalikasan kay Kristo matapos ang pagkakaisa; sinuportahan siya ng isang konsilyo sa Efeso noong 449, na nang maglaon ay kilala bilang Konsilyo ng mga Magnanakaw. Ipinapahayag ng Pagpapakahulugan ng Calcedonia ang iisa at parehong Kristo, nakikilala sa dalawang kalikasan nang walang paghahalo, walang pagbabago, walang paghahati, walang paghihiwalay, at iniingatan ng bawat kalikasan ang sariling mga katangian at nagsasama sa iisang persona.
Bahagya ring nabigo ang pagtanggap sa Calcedonia. Hindi tinanggap ng mga simbahang Armenyo, Coptico, Siryako at Etiyope ang pananalita nito, bagaman itinatakwil nila si Eutiques nang kasinghigpit ninuman. Isang magkasanib na komisyong teolohiko ng mga kinatawang Silanganing Ortodokso at Oriental na Ortodokso ang naglabas ng mga napagkasunduang pahayag noong 1989 at 1990 na nag-uulat ng magkatulad na pananampalataya kay Kristo na ipinapahayag sa magkaibang salita. Hindi naibabalik ang komunyon, at ang pagtanggap sa mga pahayag na iyon ay pinagtatalunan pa rin.
Constantinopla II (553) at Constantinopla III (680-681): pagtatapos ng pangungusap
Nagpulong ang Constantinopla II noong 553 sa ilalim ni Justiniano I. Ang tanong nito ay kung paano dapat basahin ang Calcedonia. Narinig ng maraming Kristiyano sa Ehipto at sa Siria ang Pagpapakahulugan bilang pagpapaubaya kay Nestorio, at nahahati ang imperyo sa linyang iyon. Hinatulan ng konsilyo ang Tatlong Kabanata — ang pagkatao at mga sulat ni Teodoro ng Mopsuestia, ang mga sulat ni Teodoreto laban kay Cirilo, at ang sulat ni Ibas ng Edesa kay Maris — at naglahad ng labing-apat na anatema na nagpapatibay na ang naghirap sa laman ay isa sa Banal na Trinidad.
Pinangalanan din si Origen sa mga hinatulan, at inalala ng Ikapitong Konsilyo nang maglaon ang Ikalima bilang nag-anatema sa "mga kathang-isip nina Origen, Evagrio at Didimo". Patuloy na pinagtatalunan ng mga iskolar kung ang labinlimang anatemang tiyak na nakatuon laban sa Origenismo ay inilabas ng konsilyo mismo o ng isang sinodong ilang panahon bago ito. Tumutol si Papa Vigilio sa konsilyo at pagkatapos ay sumang-ayon dito.
Umupo ang Constantinopla III mula 7 Nobyembre 680 hanggang 16 Setyembre 681, tinipon ng Emperador Constantino IV. Ang tanong ay kung isa ba o dalawa ang kalooban ni Kristo. Iminungkahi ang Monotelismo bilang pormulang maaaring magbalik sa mga hindi Calcedonyano, at politikal itong kaakit-akit. Sumagot ang konsilyo na may dalawang likas na kalooban at dalawang likas na pagkilos si Kristo, at ang kaloobang pantao ay hindi salungat sa kalooban ng Diyos kundi malayang nagpapasakop dito.
Hindi ito pagpuputol ng buhok sa apat. Kung walang kaloobang pantao si Kristo, walang makataong "gayunma'y hindi ang kalooban ko, kundi ang sa iyo, ang mangyari" sa Getsemani, at walang makataong napagaling sa pamamagitan ng pagkuha nito. Si San Maximo ang Tagapagpahayag, na ipinangatwiran ito sa halaga ng kanyang dila at ng kanyang kanang kamay, ay namatay sa pagkakatapon noong 662. Binigyang-katwiran siya ng konsilyo labinsiyam na taon matapos ang kanyang kamatayan, at hinatulan nito sina Sergio, Ciro, Pirro, Pablo, Pedro, Macario ng Antioquia at Papa Honorio.
Nicea II (787): ang mga ikono at ang Pagkakatawang-tao
Nagpulong ang ikapitong konsilyo sa Nicea noong 787 sa ilalim ng Emperatris Irene at ni Patriarka Tarasio, matapos ang humigit-kumulang animnapung taon ng iconoclasmong imperyal at ng isang konsilyong iconoclasta sa Hieria noong 754. Ang tanong nito ay kung maaari bang gawin at parangalan ang mga larawan ni Kristo, ng kanyang Ina at ng mga santo. Sumagot ang konsilyo na maaari at dapat, at gumuhit ito ng pagkakaibang itinuring nitong mahalaga: tumatanggap ang mga ikono ng pagbati at marangal na pagpipitagan, sa Griyego ay timetike proskynesis, at hindi ng tunay na pagsambang taglay ng pananampalataya, ang latreia, na nauukol lamang sa kalikasang banal.
Tungkol sa Pagkakatawang-tao ang pangangatwiran nito at hindi tungkol sa sining. Ang Diyos na hindi nakita ninuman ay nagkatawang-tao at tinitigan, hinipo at ipininta; ang pagtangging masasalarawan siya ay, sa pagbasa ng konsilyo, pag-iwas sa pagsasabing tunay siyang naging tao. Sa mga salita ng Pagpapakahulugan, "ang karangalang ibinibigay sa larawan ay dumadaan sa kinakatawan ng larawan", kaya't hindi kailanman ang kahoy at ang pintura ang pinipitagan.
Hindi naisara ang usapin noong 787. Bumalik ang iconoclasmo sa ilalim ng mga emperador mula 815 at natapos lamang noong 843, isang araw na iniingatan pa rin ng Simbahang Ortodokso bilang Tagumpay ng Ortodoksiya. Sa Kanluran ay narating ng kautusan ang korte ng mga Franco sa isang mahinang saling Latino na nagpasabi rito ng halos kabaligtaran, at tumutol ang mga obispong Franco laban dito sa Frankfurt noong 794. Mas matanda pa kaysa sa Repormasyon ang pagkabahala tungkol sa Nicea II.
Ano ang gumagawa sa isang konsilyo na "ekumeniko"
Narito ang bahaging nakakagulat sa karamihan ng mga nagtatanong. Walang anuman sa paraan ng pagtipon sa isang konsilyo ang gumagawa ritong ekumeniko. Tumawag ang mga emperador ng mga konsilyong itinakwil pagkatapos ng Simbahan: ang Ariminum noong 359, ang Konsilyo ng mga Magnanakaw sa Efeso noong 449, ang Hieria noong 754. Malaki, marunong, dinaluhan ng mga kinatawan ng mga patriarka sa Silangan at nilagdaan ng karamihan sa delegasyong Griyego ang Konsilyo ng Ferrara-Florence noong 1438-39 — at hindi ito tinanggap sa Silangan. Walang naaayos sa ganang sarili ang dami, ang suporta ng imperyo at maging ang mga lagda.
Ang gumagawa sa isang konsilyo na ekumeniko, sa pag-unawang Ortodokso, ay ang pagtanggap: ang buong katawan ng Simbahan, ang mga obispo at pari at monastiko at karaniwang mananampalataya, sa paglipas ng panahon, na kinikilala sa mga salita ng konsilyo ang pananampalatayang ipinamumuhay na nila. Tahasang sinasabi ito ng Ensiklikal ng mga Patriarka ng Silangan noong 1848, na nangangatwirang hindi makapagpapasok ng bago ang mga patriarka ni ang mga konsilyo dahil ang tagapag-ingat ng pananampalataya ay ang buong katawan ng Simbahan, ang mga tao mismo. Ang Constantinopla I ang pinakamalinaw na halimbawa: isang panrehiyong pagtitipong Silanganin na walang obispong Kanluranin, tinanggap nang maglaon bilang tinig ng unibersal na Simbahan.
Dalawang bagay ang sumusunod. Una, walang mekanismo para magpasya nang maaga; mabagal ang pagtanggap, at hindi ito maaaring isaayos. Ikalawa, kombensyon ang bilang na pito at hindi isang saradong pinto. Nangatwiran ang ilang manunulat na Ortodokso na ang Konsilyo ng Constantinopla noong 879-880 sa ilalim ni San Fotios, at ang mga konsilyong Constantinopolitano noong ikalabing-apat na siglo tungkol kay San Gregorio Palamas, ay may dalang parehong awtoridad. Buhay pa ang talakayang iyon sa gitna ng mga teologong Ortodokso at hindi pa ito naaayos.
Nasaan ang mga Kristiyanong Protestante, at bakit hindi simple ang hati
Mas marami sa mga ito ang hawak ng karamihan sa mga Kristiyanong Protestante kaysa sa madalas ipalagay. Tahasang tinanggap ng mga klasikong Repormador ang unang apat na konsilyo; iniingatan ng mga dokumentong kumpesyonal na Luterano at Anglikano ang pananalita ng Nicea at ng Calcedonia; binibigkas o inaawit ang Kredo ng Nicea linggu-linggo sa napakaraming kongregasyong Protestante. Ang laman ng mga konsilyong Kristolohiko — isang persona, dalawang kalikasan, dalawang kalooban — ay karaniwang turo sa teolohiyang ebanghelikal, nabanggit man o hindi ang pangalan ng Constantinopla III.
Ang Nicea II ang karaniwang punto ng hirap, at nararapat itong ituring na tunay na paniniwala at hindi pagkukulang. Ang Kristiyanong hinubog sa ikalawang utos, na tinuruang tingnan ang mga inukit at ipinintang larawan bilang mismong ipinagbawal ng Diyos, ay hindi manhid kapag ikinababahala niya ang paggalang sa mga ikono. Ganito rin ang naramdaman ng mga obispong Franco noong ikawalong siglo. Ang sagot ng Ortodoksiya ay ang sagot ng konsilyo: nakita na ang Diyos, at ang karangalang ibinibigay sa larawan ay hindi pagsamba at hindi ito natatapos sa larawan.
May isa pang pagkakaiba ng prinsipyong sulit pangalanan nang tahasan, dahil ang paglabo rito ay hindi magiging kabutihan. Ang Kristiyanong humahawak sa Kasulatan bilang huling awtoridad ay maaaring tumanggap sa mga konsilyo dahil sa paghatol niyang naaayon sa Kasulatan ang turo ng mga ito — kinukumpirma ng Bibliya ang konsilyo. Tinatanggap naman ng Ortodoksiya ang mga konsilyo bilang tinig ng Simbahan kung saan binabasa ang Bibliya, at hindi nito itinuturing na maaaring paghiwalayin ang dalawa. Maaaring bigkasin ng dalawang tao ang parehong kredo, tinutukoy ang bawat salita, at hindi pa rin magkasundo kung saan nagmumula ang awtoridad nito.
Tunay ang pagkakaibang iyon, at hindi dapat magkunwari ang mga Kristiyanong Ortodokso. Ang hindi pinapayagan ay gawing pandaig sa argumento ang mga konsilyo. Si Padre Seraphim Rose, na lumaki mismong Protestante, ay sumulat sa limbag laban sa mismong ugaling iyon sa gitna ng mga nagbabalik-loob.
Kahit na nakasaad ito sa paraang teolohikal na tama, ang saloobing ito ay espirituwal na mali
Padre Seraphim Rose, "In Defense of Fr. Dimitri Dudko", The Orthodox Word no. 2 (1980), p. 131, gaya ng pagkakasipi sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works, kab. 84 (St. Herman Press, 2003)
Bakit mahalaga ang pitong konsilyo sa isang karaniwang Linggo
Sa aming parokya sa Kovan ay inaawit ng lahat ang kredo, sa ilang wika nang sabay, at hindi iniisip ng karamihan sa kongregasyon ang Bitinia. Iyan mismo ang punto. Hindi silabus ang ibinunga ng mga konsilyo; ibinunga nila ang mga salitang kayang sabihin nang sabay ng biyuda ng isang mangingisda at ng isang propesor sa unibersidad nang walang ibang ibig sabihin ang bawat isa. Ang apat na pantig na Griyego sa homoousios ay nagkahalaga ng isang siglo ng mga pagpapatapon at pagbabaligtad, at inaawit ang mga ito ngayon sa wala pang dalawang segundo ng mga taong hindi kailanman maririnig na ipaliwanag ang salita.
Bakod ang konsilyo at hindi mapa. Minamarkahan ng bawat isa sa pito ang lugar kung saan sinabi ng Simbahan: lampas sa guhit na ito ay ibang Kristo na ang pinag-uusapan mo at hindi ang kilala namin. Sa loob ng bakod ay may napakalaking espasyo, at hindi kailanman ipinagkunwari ng tradisyong Ortodokso na nasagot na ang bawat tanong. Malugod na tinatanggap ang mga nagtatanong na tumayo sandali sa loob nito bago magpasya ng anuman.
Ginugol ni Padre Seraphim Rose ang ilang taon sa labas ng Simbahan bago siya pumasok, lumaki siya sa isang tahanang Protestante, at hindi niya kailanman nakalimutan ang alinman sa dalawa. Sa pagsulat sa isang katekumenang nabahala sa paraan ng pagsasalita ng ilang nagbalik-loob na Ortodokso tungkol sa ibang Kristiyano, ipinasa niya ang isang pormulasyong iniuugnay niya sa paring taga-Moscow na si Padre Dimitry Dudko. Ito ang tamang notang iwan ang mga konsilyo, na tinawag upang bantayan ang pananampalataya at hindi upang bigyan ang sinuman ng pamalo.
Dapat nating tingnan ang mga hindi Ortodokso bilang mga taong hindi pa naipapahayag ang Ortodoksiya, bilang mga taong potensyal na Ortodokso
Padre Seraphim Rose, sulat ng 27 Nobyembre 1980, sinipi sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works, kab. 84 (St. Herman Press, 2003)