Isang tanong na sulit itanong nang dahan-dahan
Ang taong lumaki sa isang simbahang ebanghelikal o non-denominational na nagsimulang dumalo sa liturhiyang Ortodokso ay karaniwang nakakarating sa parehong tanong sa loob ng isa o dalawang buwan. Dinadala ang Bibliya sa prusisyon, sinusuuban ng insenso, hinahalikan at binabasa nang malakas sa bawat serbisyo. Ngunit katabi nito ay nakatayo ang mga konsilyo, ang mga kanon, ang mga Ama at napakaraming minanang kaugalian. Saan talaga nakaupo ang awtoridad? Patas ang tanong at nararapat ito sa tuwid na sagot sa halip na sa isang islogan.
Dalawang sagot ang nasa mesa. Ang isa ay ang prinsipyo ng Repormasyon na karaniwang tinatawag na sola scriptura. Ang isa pa ay ang salaysay na Ortodokso tungkol sa Banal na Tradisyon. Tunay silang magkaiba, at hindi magkukunwari ang artikulong ito na hindi. Ngunit kailangang ilahad ang una sa paraang inilalahad ito ng sarili nitong pinakamagagaling na tagapagtanggol, dahil ang posisyong ibinuwal sa anyong karikatura ay hindi pa nahaharap kahit kaunti.
Ano talaga ang inaangkin ng sola scriptura
Hawak ng prinsipyo na ang Banal na Kasulatan ang huli at sapat na tuntunin para sa pananampalataya at buhay Kristiyano: ang lahat ng kailangan para sa kaligtasan ay alinman sa tahasang nakalagay sa Kasulatan o maaaring ilabas mula rito sa pamamagitan ng matino at kinakailangang pangangatwiran. Halos ganoon mismo ang sinasabi ng Westminster Confession noong 1646 sa panimulang kabanata nito. Walang konsilyo, obispo o kaugalian ang maaaring magtali sa budhi sa paraang nagtatali rito ang Kasulatan.
Pansinin ang maingat na sinasabi ng pag-aangkin. Tungkol ito sa huling salita, hindi sa tanging salita. Ang Kasulatan ang hukumang huling dulugan; maaaring magturo, magpayo at manghikayat ang ibang awtoridad, at inaasahan silang gawin ito. Ang hindi nila maaaring gawin ay pawalang-bisa ang tekstong pinananagutan din nilang lahat.
Ang mga talatang pinakamadalas banggitin ay ang 2 Tim 3:16-17, kung saan tinatawag ang Kasulatan na hiningahan ng Diyos at kapaki-pakinabang upang maging ganap at handa ang tao ng Diyos sa bawat mabuting gawa; ang Gawa 17:11, kung saan araw-araw sinasaliksik ng mga taga-Berea ang mga Kasulatan upang subukin ang sinabi sa kanila ng apostol; at ang saway ng Panginoon sa Mc 7 sa mga nagsasantabi sa utos ng Diyos upang panatilihin ang sarili nilang kaugalian. Seryoso ang mga tekstong ito at walang mambabasang Ortodokso ang dapat magwaksi sa mga ito.
Bakit ito binuo sa panahong iyon
Hindi basta-basta dumating ang prinsipyo. Pinanday ito sa isang Simbahang Kanluranin na dumaan sa iskismang papal na nagsimula noong 1378, kung saan nag-ekskomunyon ang magkatunggaling nag-aangkin sa isa't isa at sa isang yugto ay tatlong lalaki ang bawat isa ay tumatawag sa sarili na papa; sa mahabang pagtatalo kung ang konsilyo ba ay nakatayo sa ibabaw ng papa; at sa kalakal ng indulhensiya na para sa maraming taos-pusong tao ay pagbebenta ng hindi maaaring ipagbili.
Sa ganoong kalagayan, hindi akademikong ehersisyo ang pagtatanong kung nasaan ang hukumang dulugan. Kung nagkakasalungatan ang nakikitang mga awtoridad, at ang ilan sa kanila ay malinaw na binabayaran, kailangan ng isang Kristiyano ng lupang matatayuan na hindi lamang basta pagsasabi ng sinumang may puwesto sa taong iyon. Natagpuan ng mga Repormador ang lupang iyon sa teksto ng Kasulatan. Anuman ang huling maisip natin tungkol sa kanilang sagot, tunay ang presyur na bumuo nito at hindi magaan ang mga taong nakaramdam nito.
Ano ang hindi ibig sabihin ng pinakamagagaling nitong tagapagtanggol
Madalas ipalagay na ang sola scriptura ay nangangahulugang ang Bibliya at wala nang iba, na binibigyang-kahulugan ko mismo. Tuluy-tuloy itong itinatanggi ng mas maingat nitong mga tagapagpaliwanag. Ibinukod ng mananalaysay na si Heiko Oberman ang dalawang saloobin tungkol sa tradisyon noong huling bahagi ng Gitnang Panahon, ang isa ay itinuturing na iisang agos ang Kasulatan at tradisyon at ang isa ay dalawang malayang pinagmulan, at nangatwiran siyang nais bawiin ng mga Repormador ang una sa halip na buwagin ang tradisyon bilang tradisyon.
Ang pag-aaral ni Keith Mathison na The Shape of Sola Scriptura (Ang Hugis ng Sola Scriptura), na inilathala noong 2001, ay itinayo sa pagkakaibang iyon at mahabang nangatwiran na ang indibidwalistang biblisismo, kung saan ang bawat mananampalataya ang sarili niyang huling hukuman, ay mas huling mutasyon at hindi ang posisyon ng Repormasyon. Sinisipi ni Calvin si Agustin halos sa bawat pahina ng Institutes. Dumudulog sa mga Ama ang mga kumpesyong Luterano. Ipinapahayag ng mga simbahang Repormado at Anglikano ang Kredo ng Nicea. Karamihan sa mga Protestanteng mambabasa ng pahinang ito ay tumanggap ng kanilang doktrina tungkol sa Trinidad mula sa isang konsilyo noong ikaapat na siglo at sasabihin nila ito kung tatanungin.
Kaya't mas makitid at mas matalas ang hindi pagkakasundo kaysa sa unang tingin. Hindi ito tradisyon laban sa walang tradisyon. Hindi pagkakasundo ito tungkol sa kung ano ang tradisyon, at tungkol sa kung ang pagpapasa ng Simbahan sa pananampalataya ay bahagi mismo ng kung paano ibinibigay ng Diyos ang pananampalatayang iyon, o talaan lamang ng isang kaloob na natapos na sa ibang lugar.
Ano ang ibig sabihin ng mga Kristiyanong Ortodokso sa Tradisyon
Ang Tradisyon, sa gamit na Ortodokso, ay hindi isang istante ng mga lumang opinyon. Isinasalin ng salita ang Griyegong paradosis, isang pagpapasa. Ang ipinapasa ay ang buong buhay ng Simbahan habang nabubuhay ang Espiritu Santo sa kanya: ang mga Kasulatan, ang kredo, ang mga konsilyo, ang liturhiya, ang mga panalangin, ang mga ikono, ang mga pag-aayuno, ang buhay ng mga santo, at ang paraan ng pag-unawa sa lahat ng ito nang magkakasama.
Ginagamit ni San Pablo ang salita nang walang kahihiyan. “Kaya nga, mga kapatid, tumindig kayong matatag at panghawakan ang mga tradisyong itinuro sa inyo, sa salita man o sa sulat” (2 Tes 2:15, RSV). Nasa iisang pangungusap ang binigkas na turo at ang nakasulat na turo, sa ilalim ng iisang pandiwa, nang walang pahiwatig na pinalitan ng ikalawa ang una. Hindi kailanman nakatagpo ang Simbahang Ortodokso ng dahilan upang paghiwalayin ang mga ito.
Sa pagsulat noong dekada 370, ginawa ni San Basilio Dakila ang parehong punto sa pamamagitan ng listahan ng mga halimbawa. Sa On the Holy Spirit (Tungkol sa Espiritu Santo) ay itinatanong niya kung sino ang nagturo sa atin sa pamamagitan ng sulat na tandaan ang ating sarili ng krus, na humarap sa silangan sa panalangin, na basbasan ang tubig ng binyag at ang langis ng krismasyon, na magbinyag sa tatlong paglulubog. Ang sagot niya ay narating tayo ng mga bagay na ito mula sa hindi nakasulat na turo ng mga apostol, at na ang pagtatapon sa lahat ng walang nakasulat na batayan ay makakasugat sa Ebanghelyo mismo sa puso nito.
Ang Kasulatan bilang nakasulat na puso, hindi bilang karibal
Walang anuman dito ang nagpapababa sa Bibliya. Sa salaysay na Ortodokso ay hindi ang Kasulatan isa lamang sa ilang awtoridad na nag-aagawan ng puwesto; ito ang nakasulat na puso ng kabuuan. Walang ibang bagay sa Tradisyon ang maaaring sumalungat dito, at umiiral ang lahat ng iba pa upang dalhin ito, bantayan ito at buksan ito. Nakapatong sa altar ang aklat ng Ebanghelyo. Dinadala ito sa prusisyon, sinusuuban ng insenso at hinahalikan. Walang kanon at walang kaugaliang tinatrato nang ganoon.
Ang kabilang kalahati ng larawan ay ang 1 Tim 3:15, kung saan sinasabi ng apostol kay Timoteo kung paano kumilos “sa sambahayan ng Diyos, na siyang simbahan ng Diyos na buhay, ang haligi at saligan ng katotohanan” (RSV; sa King James ay “ang haligi at pundasyon ng katotohanan”). Pang-arkitektura ang imaheng iyon. Ang Simbahan ang humahawak sa katotohanan pataas upang makita ito. Sa pagbasang ito ay hindi magkaribal ang Kasulatan at ang Simbahan kundi iisang kaloob sa dalawang mukha: isang aklat na lumabas mula sa isang sumasambang komunidad at binabasa pa rin sa loob nito.
Kaya nga't hindi kailanman nagkaroon ang Ortodoksiya ng anumang kahawig ng isang tanggapang makakapaglabas ng bagong doktrina. Ang Tradisyon, sa pag-unawa ng mga Kristiyanong Ortodokso, ay walang kapangyarihang magdagdag; ang buong pag-aangkin nito ay ang pag-iingat. Nang ipagtanggol ng Ikapitong Konsilyong Ekumeniko ang mga ikono noong 787, ang argumento ay hindi na dumating ang isang bagong kabatiran kundi na kasingtanda ng pananampalataya ang gawain at sumusunod ito sa Pagkakatawang-tao.
Ang matapat na pangamba: nagiging lisensya ba ang tradisyon?
Narito ang tutol, at mabuti itong tutol. Kung maaaring dumulog ang Simbahan sa hindi nakasulat na turo ng mga apostol, ano ang pumipigil sa anumang bagay na ipasok sa ilalim ng pamagat na iyon makalipas ang isang libong taon at ipahayag na sinauna? Naniwala ang mga Repormador na napanood nila mismong nangyari ito, at itinayo nila ang kanilang prinsipyo upang pigilan ang muling pagyayari nito. Hindi pasaway ang mambabasang nagtataas nito. Maingat siya, at mabuting tunay ang sagot na Ortodokso.
Ang Tradisyon, sa salaysay na Ortodokso, ay hindi mekanismo para magdagdag kundi pagsubok para makilala, at mahigpit na pagsubok ito. Si San Vicente ng Lérins, na sumusulat sa Gaul noong 434, ang nagbigay ng tuntuning sinisipi pa rin hanggang ngayon: panghawakan ang pananampalataya “na pinaniwalaan saanman, palagi, at ng lahat”, na ipinaliwanag niya bilang pagka-unibersal, pagka-sinauna at pagkakaisa. Ang turong hindi maipapakita ang tatlong ito ay hindi napatunayang Tradisyon, anuman ang edad nito at sinuman ang tagapagtanggol nito.
Malinaw ding ibinubukod ng Ortodoksiya ang Banal na Tradisyon sa lokal na kaugalian, at mas tahasan pa ang mga Ama tungkol sa masamang kaugalian kaysa sa marami sa kanilang makabagong tagahanga. May pariralang iniuugnay kay San Cipriano ng Cartago na ang kaugaliang walang katotohanan ay pagkakamali lamang na tumanda. Dumarating at lumilipas ang mga gawi: magkakaiba ang isang parokyang Griyego at isang parokyang Ruso sa iisang lungsod sa isang dosenang nakikitang paraan nang walang alinman sa kanila ang nag-aakalang nakataya ang pananampalataya.
Si Padre Seraphim Rose, isang Amerikanong nagbalik-loob na lumaki sa pamilyang Protestante, ay nagbabala tungkol sa parehong panganib mula sa loob. Sa pagpapakilala sa buhay ni San Paisius Velichkovsky ay inilarawan niya ang mga Kristiyanong sumusunod sa hindi sinuring kaugalian at sumisipsip ng anumang naipasa sa kanila nang hindi kailanman nagtatanong kung saan ito nagmula.
Itinuring niya iyong seryosong panganib at hindi maliit, at ang inireseta niya ay pagbabalik sa mga pinagmulan, sa Kasulatan at sa mga Ama, sa halip na pagdulog sa kung ano ang nagkataong ginagawa ng mga tao. Hindi malayo ang intuwisyong iyon sa kinikilusan ng mga Repormador. Nagkakaiba ang dalawang salaysay kung saan inaasahan ng bawat isa na matatagpuan pa nang buo ang mga pinagmulan.
Ang mga sumusunod sa hindi naliwanagang kaugalian ay walang sala sa kanilang sarili; tinatanggap lamang nila ang 'ipinasa' sa kanila.
Padre Seraphim Rose, Panimula sa Blessed Paisius Velichkovsky: The Man Behind the Philokalia (Mapalad na Paisius Velichkovsky: Ang Tao sa Likod ng Philokalia) (St. Herman of Alaska Brotherhood, 1994 [1976])
Kung saan tunay na naghihiwalay ang dalawang salaysay
Naghihiwalay sila sa isang tanong: kung ang Simbahang tumanggap at kumilala sa mga Kasulatan ay mapagkakatiwalaan bilang tagapag-ingat at tagapagpaliwanag ng mga ito. Sumasagot ang sola scriptura na hindi siya mapagkakatiwalaan sa huli, dahil nagkamali na siya at maaari pang magkamali, at kaya't dapat tumayo ang teksto sa ibabaw niya. Sumasagot ang Ortodoksiya na ipinangako ni Kristo na aakayin siya ng Espiritu sa buong katotohanan, at hindi kailanman ginawang kondisyonal ang pangakong iyon sa mabuting asal ng kanyang mga opisyal sa alinmang siglo.
May kabayaran ang bawat sagot, at alam ito ng dalawang panig. Humihingi ang posisyong Ortodokso ng napakaraming tiwala sa isang nakikitang komunidad na puno ng makasalanan sa bawat antas, at binigyan ng mga Kristiyanong Ortodokso ang mundo ng sapat na dahilan upang magtanong nang matindi tungkol doon. Kailangan namang ipaliwanag ng kabilang posisyon kung bakit ang mga taos-pusong mambabasa ng iisang sapat na teksto ay nakakarating sa magkakasalungat na konklusyon tungkol sa binyag, sa Hapunan ng Panginoon at sa pagkakaayos ng Simbahan. Matapat na pinagbubuno ng mga maalalahaning Protestante ang kahirapang iyon sa loob ng apat na siglo. Hindi puntos sa debate ang alinmang problema; tunay na bigat ang bawat isa.
Kapag tahasang inilahad ang pagkakaiba ay tumitigil itong maging nakakatakot. Hindi hawak ng Ortodoksiya na kulang ang Kasulatan, at hindi hawak ng Protestantismo na walang kabuluhan ang kasaysayan. Ang paghihiwalay ay tungkol sa katayuan ng Simbahan mismo, at mula roon sumusunod ang lahat ng iba pa.
Isang pintong iniwang bukas
Walang nakasulat dito ang naglalayong isara ang usapan. Hawak ni Padre Seraphim ang tradisyonal na paniniwalang Ortodokso na iisa ang Simbahan at na ibinibigay ang kanyang mga sakramento sa loob niya; tahasan niya itong sinabi at magiging hindi matapat na palambutin ito. Tumanggi rin siya, nang matatag at paulit-ulit, na maghatol kung nasaan sa harap ng Diyos ang sinumang partikular na tao sa labas ng Simbahang Ortodokso, at inisip niyang kapag hindi nakikita ng iba ang Ortodoksiya ay may bahagi ng sisi na mas malapit sa tahanan.
Sa isang sulat noong Nobyembre 1980 sa isang nagtatanong na nag-usisa kung maaari niyang ipagpatuloy ang pagtawag na Kristiyano sa kanyang pamilyang Protestante at Katoliko, ipinasa niya ang isang pormulasyong iniuugnay niya kay Padre Dimitry Dudko: na dapat nating tingnan ang mga hindi Ortodokso bilang mga taong hindi pa naipapahayag ang Ortodoksiya, bilang mga taong potensyal na Ortodokso. Iyan ang pangungusap na mas nais tapusin ng parokyang ito kaysa sa anumang argumento.
Kung nabasa mo ito hanggang dito at hindi ka sang-ayon, malugod ka pa ring tinatanggap sa liturhiya tuwing Linggo sa Kovan, at malugod mong maidadala roon ang iyong hindi pagsang-ayon. Binabasa nang malakas ang Ebanghelyo sa gitna ng simbahan, nakaharap sa mga tao, bago pa may sabihin tungkol dito. Maaari mong panoorin kung ano talaga ang ginagawa ng mga Ortodokso sa kanilang Bibliya at humatol mula roon.
marahil kasalanan natin ito dahil hindi natin ipinamumuhay at itinuturo ang Pananampalatayang Ortodokso sa paraang kaya nilang maunawaan
Padre Seraphim Rose, sulat ng 27 Nobyembre 1980, sa Hieromonk Damascene, Father Seraphim Rose: His Life and Works (St. Herman Press, 2003), kab. 84