Pascha là gì
Pascha (từ tiếng Do Thái Pesach, lễ Vượt Qua) là lễ Chúa Kitô phục sinh, cuộc vượt qua từ sự chết sang sự sống. Giáo hội gọi đó là Lễ của các Lễ, và mọi ngày lễ khác trong năm đều dẫn đến lễ này hoặc phát xuất từ lễ này. Thánh Phaolô nói: “Nếu Đức Kitô đã không trỗi dậy, thì lời rao giảng của chúng tôi trống rỗng, và đức tin của anh em cũng trống rỗng” (1 Cr 15,14).
Lễ Phục Sinh Chính Thống được tính theo lịch Giáo hội và theo quy tắc của Công đồng Chung thứ nhất: lễ rơi vào Chúa Nhật đầu tiên sau ngày trăng tròn đầu tiên sau xuân phân, và sau lễ Vượt Qua của người Do Thái. Vì thế lễ thường không trùng với lễ Phục Sinh của phương Tây. Năm 2027, lễ Phục Sinh phương Tây vào 28 tháng 3 còn Pascha Chính Thống vào 2 tháng 5.
Buổi lễ ban đêm
Buổi lễ bắt đầu vào khuya Thứ Bảy, với Kinh Nửa Đêm, lúc nhà thờ gần như tối hẳn và plashchanitsa, tấm khăn liệm của Chúa Kitô, được rước đến bàn thờ. Ngay trước nửa đêm, đèn được tắt, và hàng giáo sĩ cùng giáo dân ra khỏi nhà thờ với nến, hát “Sự Phục Sinh của Ngài, lạy Chúa Kitô Đấng Cứu Độ”.
Họ đi quanh nhà thờ một vòng và dừng lại trước cửa đóng. Linh mục hát “Chúa Kitô đã từ cõi chết sống lại”, cửa mở ra, và mọi người bước vào một nhà thờ tràn ngập ánh sáng. Tiếp theo là Kinh Sáng Phục Sinh, với Canon Phục Sinh của Thánh Gioan Damascus và bài giảng của Thánh Gioan Kim Khẩu, rồi đến Phụng vụ.
Lời chào mừng
Từ đêm ấy cho đến lễ Thăng Thiên, các tín hữu Chính Thống chào nhau bằng “Chúa Kitô đã sống lại!” và đáp “Quả thật Người đã sống lại!” (tiếng Slav Giáo hội: Khristos voskrese! Voistinu voskrese!), và trao nhau ba cái hôn lên má hoặc bắt tay. Có thể nói lời chào này bằng bất kỳ ngôn ngữ nào.
Thánh ca Phục Sinh được lặp đi lặp lại: “Chúa Kitô đã từ cõi chết sống lại, dùng sự chết để đạp đổ sự chết, và ban sự sống cho những người nằm trong mồ.” Trong buổi lễ, Giáo hội không tranh luận để chứng minh Sự Phục Sinh; Giáo hội loan báo Sự Phục Sinh.
Các truyền thống đi kèm
Sau Phụng vụ, các tín hữu phá chay bằng các món ăn Phục Sinh đã được làm phép: trứng nhuộm đỏ (một truyền thống gắn với Thánh Maria Magdala), kulich (bánh mì Phục Sinh) và paskha (một món ngọt làm từ phô mai tươi). Các món ăn được làm phép trong nhà thờ, thường sau buổi lễ hoặc vào Thứ Bảy Tuần Thánh. Mọi người thường ở lại dùng bữa chung.
Tuần Lễ Sáng Chói, tức tuần sau lễ Phục Sinh, được coi như một ngày lễ liên tục. Cửa Hoàng gia của bình phong thánh tượng (iconostasis) mở suốt cả tuần, không có chay tịnh kể cả vào Thứ Tư và Thứ Sáu, và các buổi lễ được hát theo lối Phục Sinh.
Tuần Thánh đòi hỏi điều gì trước tiên
Pascha là điểm cuối của một con đường. Mùa Chay Lớn và nhất là Tuần Thánh đi trước: lễ rước Chúa Nhật Lễ Lá, các buổi lễ Chàng Rể, các bài Phúc Âm Thương Khó vào Thứ Năm Tuần Thánh, lễ an táng vào Thứ Sáu Tuần Thánh (Thứ Sáu Tốt Lành) và Canh thức Thứ Bảy Tuần Thánh. Nhiều tín hữu Chính Thống nói rằng không thể đón nhận Pascha cho đúng nghĩa nếu chưa đi qua Tuần Thánh.
Nếu anh chị em không thể dự tất cả, xin đến dự được bao nhiêu hay bấy nhiêu. Buổi lễ Thứ Sáu Tuần Thánh và đêm Phục Sinh là những buổi nên ưu tiên.
Lần đầu đến dự
Ai cũng có thể đến, và khách đến dự đều được chào đón. Buổi lễ ban đêm dài, thường ba hay bốn giờ, và nhà thờ thường đông; mọi người đứng, và nếu cần thì ngồi cũng không sao. Xin mang theo một cây nến, ăn mặc kín đáo, và sẽ được trao ánh sáng từ ngọn lửa của người khác. Nếu chưa biết phải làm gì, xin nhìn những người bên cạnh và hỏi sau buổi lễ. Các giáo sĩ sẵn lòng giải thích.
Xin xem lịch giáo xứ và nhóm WhatsApp để biết giờ lễ chính xác, được thông báo trước Tuần Thánh.
